PİRHA- 6 Şubat 2023’te Maraş merkezli iki büyük deprem 10 kenti yerle bir etti. On binlerce insan hayatını kaybetti, yüz binlercesi evsiz kaldı. Aradan geçen 3 yıla rağmen barınma sorunu çözülmedi, depremzedeler şimdi de “rezerv alan” uygulamalarıyla yeni bir mağduriyetle karşı karşıya.
6 Şubat 2023’te sabaha karşı merkez üssü Maraş olan iki büyük deprem yaşandı. İlk deprem Maraş’ın Pazarcık ilçesinde 7.7 büyüklüğünde bir depremdi. Yaklaşık dokuz saat sonra 13.24’te ise merkez üssü Maraş Elbistan olan 7,6 büyüklüğündeki ikinci deprem yaşandı.
Deprem Maraş, Adıyaman, Hatay, Diyarbakır, Antep,Kilis, Malatya, Osmaniye, Adana ve Urfa olmak üzere 10 kenti etkiledi. 13,5 milyon insanın yaşadığı Macaristan topraklarından daha büyük bir alanı etkileyen depremde yüz binler evsiz kaldı.
KURTARMA ÇALIŞMALARINDAKİ AKSAKLIKLAR
Deprem bölgelerine kurtarma çalışmaları geç gittiği için on binlerce insan eksi derecedeki soğuklarda enkaz altında donarak can verdi.
Yıkılan binaların altında yardım isteyen insan çığlıkları bir ülkenin tarihine kara leke olarak geçti.
Depremler sonucunda resmi rakamlara göre, Türkiye’de en az 53 bin 537, Suriye’de ise en az 8 bin 476 kişi hayatını kaybetti. Türkiye’de en az 107 bin 213, toplam 122 binden fazla kişi ise yaralandı. Depremlerin ardından büyüklüğü 6.7’ye ulaşan 45 binden fazla artçı sarsıntı gerçekleşti, sarsıntılar aylarca sürdü.
YARDIMLARDA ENGEL VE AYRIMCILIK İDDİALARI
Kurtarma çalışmalarında organize olamayan iktidar, yardım çalışmalarında da benzer politikalar izledi.
Bölgeye yardım götürmek isteyen siyasi partiler, sivil toplum kuruluşları, Alevi örgütleri engellerle karşılaştı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum AFAD harici koordinasyona müsaade edilmeyeceğini açıkladı.
Pazarcık’ta HDP ve yöre dernekleri tarafından bir dayanışma alanına dönüştürülen Hasankoca Cemevi’ne o dönemde kayyım atandı.
Yine deprem kentlerinde yardımların organizesi sırasında özellikle Alevi mahallelerine ayrımcılık yapıldığı da gündeme geldi.
Bir çok Alevi köyü ve mahallesine yardımlar gitmediği belirtildi.
KONUT VAATLERİ VE GERÇEKLER
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 31 Mart 2023’te Antep’in Nurdağı ilçesinde yaptığı konuşmada, “319 bini 1 yıl içinde olmak üzere toplam 650 bin yeni konut yaparak depremzedelere teslim edeceğiz” açıklaması yapmıştı.
Depremin birinci yılında vaat edilen konutların yalnızca yüzde 2,7’si teslim edilirken ikinci yılda konut yapımı oranı yüzde 31’de kaldı. Depremin üzerinden geçen 3. yılda ise açıklanan resmi verilere göre, deprem bölgesinde 2025 yıl sonuna kadar toplam 455 bin 357 ev ve iş yerinin inşası tamamlandı.
KONTEYNER KENTLERDE YAŞAM
Depremden etkilenen 11 ildeki 242 konteyner kentte , toplam 126 bin 583 konteynerde, 360 bin 455 kişi kalıyor. Bu nüfusun 223 bin 72’si kent içindeki konteynerlerde, 137 bin 383’ü ise kırsaldaki konteynerlerde yaşıyor.
Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın Maraş ve Hatay Depremleri Yeniden İmar ve Gelişme Raporu’na göre deprem hasarının en yoğun olduğu Hatay’da 156 bin 953 kişi, 153 konteyner kentte yaşıyor. Hatay’ı 67 bin 664 kişi ile Malatya, 55 bin 264 kişi ile Maraş, 42 bin 456 kişi ile de Adıyaman takip ediyor.
ADALET ARAYIŞI SÜRÜYOR
6 Şubat depremlerinin ardından adalet arayışı da devan ediyor.
Adalet Bakanı Yılmaz Tunç’un açıklamalarına göre, deprem sorumlularına yönelik 2 bin 31 soruşturma ve 1491 kovuşturma açıldı. Toplam 3 bin 522 dosyadan 149’u karara bağlandı. Soruşturmalar kapsamında 248 kişi tutuklanırken, 1036 kişi adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı. Karara bağlanan davalarda şu ana kadar 118 kişi hakkında çeşitli sürelerde hapis cezası verildi.
Davalarda en yüksek cezayı, Adana’da 96 kişiye mezar olan Alpargün Apartmanı’nın müteahhidi Hasan Alpargün aldı. Alpargün’e, “Olası kastla birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma” suçundan 62 kez müebbet ve 865 yıl hapis cezası verildi. Müteahhitlerin yargılandığı diğer davalarda ise cezalar genellikle 8 ile 21 yıl arasında değişti.
REZERV ALAN UYGULAMASIYLA YENİ MAĞDURİYET
Konut krizinin derinleştiği bir dönemde, depremzedeler bu kez de “rezerv alan” uygulamasıyla yeni bir mağduriyetle karşı karşıya bırakılıyor. 2012’de yürürlüğe giren 6306 sayılı Kentsel Dönüşüm Kanunu’nda 2023 yılında yapılan değişiklikle, yalnızca riskli alanların değil, mevcut yerleşim bölgelerinin de rezerv alan ilan edilmesinin önü açıldı. Bu değişiklikten sonra ilk büyük uygulama, 6 Şubat depremlerinde en ağır yıkımı yaşayan Hatay’ın Antakya ve Defne ilçelerinde 270 hektarlık alanın rezerv alan ilan edilmesiyle başladı.
Resmi verilere göre onlarca ilde riskli alanlar, kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanları ile yenileme alanları ilan edildi; ayrıca yeni yerleşim alanı olarak kullanılmak üzere 70 ilde toplam 60 bin hektarlık rezerv yapı alanı belirlendi.
6 Şubat depremlerinin ardından milyonlarca insan hala barınma, güvenlik ve onurlu yaşam hakkından mahrum. Enkazın altından kurtulanlar, bugün belirsizlik ve yoksullukla baş başa.
HABER MERKEZİ
