PİRHA-12 İmam Orucu’ndan önce kadınların Ana Fatma Orucu tuttuğunu belirten Dersimli kadınlar, “12 gün boyu banyo yapmazdık, et, soğan, sarımsak, yumurta yemezdik, su içmezdik, saçımızı taramazdık yas tutar gibi orucumuzu tutardık. Oruç bitiminde ise aşure ve niyaz yapıp dağıtırdık” dedi.
Ruhu arındıran, kalbi nurlardıran Ana Fatma Orucu Yas-ı Kerbela Orucu’nun ilk günü sadece kadınlar tarafından tutulan bir oruç olması özel bir anlam ifade ediyor. Sadece Rea Haq süreğinde anacıl toplum özü ile Ana Fatma orucunu tutarken neyi kutsamakta, bizlere neyi hatırlatmakta? Eril yaratılışı değil dişil doğuş ile kendi varlığını ispatlayan Rea Haq inancında Ana Fatma Orucu neyi temsil ediyor?
“KADINLAR, ANA FATMA ORUCU TUTAR”
Ana Fatma’nın kutsal birisi olduğuna vurgu yapan Kibar Yokuş, “İlk meme bebeğe emzirilirken Ana Fatma memesi denilirdi. 12 İmam Orucu’ndan önce ilk orucu kadınlar Ana Fatma Orucu tutardı. Eskiden beri böyle oruç tutuluyor. Et, soğan, yumurta yemeyiz.12 gün oruç tuttuktan sonra kurbanlar kesilir, lokmalar dağıtılır ve 12 adet malzemeyle yapılan aşure dağıtılır. Biz eskiden kutsal mekânlara çıplak ayakla gider orucumuzu açardık orada kalır cem tutardık. Ama şimdi o gelenek yok, artık araçlarla kutsal mekâna gidiliyor” dedi.
“YAS TUTAR GİBİ ORUCUMUZU TUTARDIK”
Büyüklerinin 12 İmam Orucu’ndan önce kadınların Ana Fatma Orucu tuttuğunu belirten Ayşe Yıldırım, “Ana Fatma Orucu’ndan sonra da 12 İmam Orucu tutulurdu. Nedenini bilmiyorum ama kadınlar Ana Fatma Orucu tutardı.12 gün boyu banyo yapmazdık, et, soğan, sarımsak, yumurta yemezdik, su içmezdik, saçımızı taramazdık yas tutar gibi orucumuzu tutardık. Oruç bitiminde ise aşure ve niyaz yapıp dağıtırdık. Daha sonra banyo yapılırdı, çamaşırlar yıkanırdı. Günümüzde ise banyo yapıyoruz sadece et, yumurta, soğan ve sarımsak yemiyoruz. Artık yaşlı ve hasta olduğumuz için orucu da tutamıyoruz” diye konuştu.
Cihan BERK-Nuray ATMACA/DERSİM
