PİRHA – Ev İşçileri Dayanışma Sendikası (EVİD-SEN) Genel Başkanı Gülhan Benli, sendikal faaliyetlerinin önündeki engelleri anlattı. Benli, özellikle kadınların yoğunlukta olduğu bir sendika olmaları nedeniyle siyasi baskılara maruz kaldıklarını belirterek, “İşverenin iki dudağı arasında çalışma hayatımız var” dedi.
15 Haziran 2011’de kurulan EVİD-SEN’in Genel Başkanı Gülhan Benli, siyasal iktidarın ev işçilerine yönelik tutumuna bu sözlerle karşı çıkıyor.
“Her yıl binlerle ifade edilen iş cinayetleri arasında ev işçilerinin payı oldukça yüksek. Bununla birlikte, en fazla hak gaspına uğrayan kesimlerin başında da ev emekçileri geliyor”
Sektör içinde uzun yıllar boyunca hak gaspına uğrayan bir isim olan Benli, bu alanda nasıl mücadeleye koyulduğunu PİRHA’ya anlattı.
“İŞ TANIMININ SINIRI YOK”
İş tanımının sınırı olmadığının altını çizen Benli, “Ev işçileri ve bakım emekçileri, 2011’de kurdukları sendikayla kadınların görünmez emeğinin sesi oldu. Ancak 14 yıl geçmesine rağmen sendikanın resmi işlemleri hâlâ tamamlanmadı.
Yargı kararıyla varlığı tescillenmesine rağmen EVİD-SEN’e hâlâ kütük numarası verilmedi. Valilik 2011 yılında vermediği kütük numarasını 2025 yılında aynı kurucularla yeniden kuruluş işlemi yaptırarak verdi. Bu açıkça usulsüz bir uygulamaydı, sanki EVİD-SEN ilk kez kuruluyormuş gibi gösterildi. Buna rağmen hala E-Devlet’te görünmüyoruz. Bu durum hem yargı kararlarının yok sayılması, hem de sendikal hakların fiilen engellenmesi anlamına geliyor” dedi.
Gülhan Benli yargı kararlarının yok sayılmasına ilişkin ise şunları söyledi,
“EVİD-SEN’in Kamu Denetçiliği (Ombudsman) başvurusu devam etmektedir. Valilik ve Çalışma İl Müdürlüğü’nün hukuka aykırı işlemleri nedeniyle, sendikal hakların ihlal edildiğine dair Kamu Denetçiliği Kurumu’na (KDK) resmî başvuru yapılmıştır.
Süreç hâlen inceleme aşamasındadır. Ayrıca, Valilik tarafından 2011’de kurulmuş ve 2015’te Yargıtay kararıyla kesinleşmiş bir sendika olmamıza rağmen, 2025’te aynı kurucularla yeniden kurulmuş gibi gösterilerek kütük numarası verilmesine ilişkin süreç, görev ihmali ve görev aşımı niteliğinde olduğu için, ilgili kamu görevlileri hakkında TCK 257 kapsamında suç duyurusunda bulunmak üzere hazırlık sürecimiz başlatılmıştır”
Örgütlenme özgürlüğü engellenen ev işçilerinin işçi sağlığı ve güvenliği konusunda da hiçbir yasal dayanakları olmadığını söyleyen Benli şöyle devam ediyor,
“Bizde belirli bir iş tanımı yok. Temizliğe giden yemek de yapıyor. Sendikada kadın olmamız sebebiyle daha da çok engelleniyoruz”
Sendika olarak hazırladıkları hak ihlali raporuna da deyinen Belli,
“İnsan hakları bağlamında ev işçilerine yönelik sendikal hak ihlalleri raporumuzda, kütük numarasının verilmemesi, E-Devletten görünmez kılma üye olmanın engellenmesi, aidat toplanmasının engellenmesi, yargı kararlarının işletilmemesi, sürecin yıllarca sürüncemede kalması, bütün bunlar ev işçilerinin örgütlenme hakkını fiilen ortadan kaldırıyor. Bu nedenle raporda bu süreci “fiili sendikasızlaştırma” olarak tanımlıyoruz.
Ekonomik kriz nedeniyle ev işçiliğine büyük bir yönelim olduğunu belirten Benli, “Bu işi artık herkes yapıyor. Öğretmenler, yabancı dil bilenler… İnsanlar kendi alanlarında iş bulamadıklarında ne yapsınlar? Bu alana geliyorlar. Çok da ihtiyaç duyulan bir alan oldu. Bu alandakiler olmazsa onlar çocuklarını bırakıp nasıl kariyer yapıp zenginliklerine zenginlik katacaklar?” diyerek tepkisini dile getiriyor.
“KADINLARIN YOĞUNLUKTA OLDUĞU BİR SENDİKA OLDUĞU İÇİN ENGELLENİYORUZ”
Gülhan Benli, ev işinde çalışan milyonlarca kişinin yaşadığı sorunlara dikkat çekerek neden sendikaya ihtiyaç duyduklarını şöyle açıklıyor:
“Ev işinde çalışan hasta, çocuk, yaşlı bakan; merdiven silen, yemek, ütü yapan insanların çalıştıkları yerde bir sürü sorunları oluyor ama bu çalışanların hiçbir sosyal güvencesi yok. Sosyal güvenceden mahrum kalan, hiçbir haktan faydalanmayan bir alanın sorunlarına çözüm üretmek için sendikamızı kurduk.
“ÇALIŞANLARIN KİME NEREYE GİTTİKLERİ BELLİ DEĞİL”
Benli, EVİD-SEN’in mücadelesiyle birçok işçinin haklarına kavuştuğunu belirtiyor:
“Arkadaşlarımız hak gaspları yaşadığında hep yanlarında olduk. Parasını alamayanlara destek verdik. Çalıştıkları yerlerde tacize uğradıklarında işçilerin yanında durduk. Davalar açtık, evlerin önünde eylemler yaptık. Çalıştaylar düzenledik, işçiler için sözleşmeler hazırladık. Bu sözleşme bugün Uluslararası Çalışma Örgütü’nün sitesinde yer alıyor. Gündelik sigortasının çıkması da bizim mücadelemizin ürünüdür. 10 gün altı, 10 gün üstü ‘ucube yasa’nın kaldırılıp herkesin sosyal güvenceye kavuşması için yasa teklifimiz de hazır. Çünkü bu alanda çalışanların can güvenliği yok. Çalışanların kime, nereye gittikleri belli değil; tacize, tecavüze maruz kalabiliyorlar. Nadira Kadrova’nın yaşadıkları biliniyor. Üstelik bir milletvekilinin evinde yaşandı.
Bir milletvekilinin evinde bu yaşanıyorsa artık gerisini siz hesap edin.”
“ŞİKAYET EDERSEN BAŞINA GELECEKLERİ DÜŞÜN!”
Ev işçileri, çalışma saatleri, izin hakları ve ücretler konusunda da büyük haksızlıklarla karşı karşıya.
“İşverenin iki dudağı arasında çalışma hayatımız var” diyen Benli, yaşananları şöyle anlatıyor:
“Belli bir saat yok. Çalışanın işi bitince çıkabilir ya da 7/24 çalışır. Haftada bir gün izin kullanır ama o da neye yetecek Çocuğuna mı, kendine mi, sosyal hayatına mı? Gerçekten içler acısı bir durum! Çalışma koşulları çok kötü. Yatılı çalışan arkadaşlarımızın da farklı sorunları var. Taciz vakalarına çok sık rastlanıyor ama görünür değil. Çünkü çalışanı koruyan bir yasa yok. Her şey işverenin iki dudağı arasında. Düşüp yaralanan bile tehdit ediliyor. Yakın zamanda temizlik sırasında merdivenden düşen bir arkadaşımıza ‘yumuşak düştün, bir şey olmaz’ demişler. Hastanede kırık çıkınca işten atıldı. Ücretini alamadı, üstelik ‘şikayet edersen başına gelecekleri düşün’ diye tehdit edildi. Bunu yapan, bilindik bir holdingin sahibi!”
Benli, ev işçiliğinin bilinçli olarak kadınlara yüklendiğini söylüyor:
“Bu işi yapan erkek arkadaşlarımız da var ama bilinçli bir şekilde kadınlara yüklenmiş durumda. Eğer bu alanda erkekler yoğunlukta olsaydı, o yasalar çoktan çıkardı. Kadınlar olunca her şeyi kendi zihinlerine göre şekillendirmeye çalışıyorlar.
Sistem, bilinçli bir şekilde bu işi kadına yüklemeye çalışıyor. Amaç kadınları eve hapsetmek. Kadın evde olmalı, dışarı çıkmamalı! Zihniyetleri belli. Diyanet’in açıklamaları, AKP hükümeti süresince derinleşen sorunlar ortada.
TÜİK verilerine göre en az 2 milyon ev işçisi var ve bu sayı giderek artıyor.”
Eren GÜVEN/İSTANBUL
