PİRHA

Etiket: dersim gağand

  • DAD Dersim’de Gağand’ı karşıladı: Yolumuz Hakk yoludur -VİDEO

    DAD Dersim’de Gağand’ı karşıladı: Yolumuz Hakk yoludur -VİDEO

    PİRHA- Demokratik Alevi Dernekleri (DAD), Dersim’in kutsal ziyaretlerinden biri olan Gola Çeto’da, Gağand’ı karşıladı. Lokmalar dağıtıldı, deyişler söylendi. Konuşmasında Cumhuriyetin 2. Yüzyılının muhasebesine vurgu yapan DAD Yöneticilerinden Asil Benler, “Bu yüzyılın en büyük tanığı, sanığı ve mağduru olan topraklardayız” dedi.

    Demokratik Alevi Dernekleri (DAD), Dersim’in kutsal ziyaretlerinden biri olan Gola Çeto’da, Gağand’ı karşılamak için yılın ilk günü bir etkinlik düzenledi. Pirlerin, anaların katılımıyla gerçekleştirilen etkinlikte çerağ uyandırıldı, konuşmalar yapıldı, halk ozanı Hüsnü Güngör deyişler söyledi ve lokmalar pay edildi.

    “MEZOPOTAMYA VE ANADOLU’DA FARKLI İSİMLERLE KUTLANIYOR”

    Axuçan Ocağı’ndan pir İnanç Dolu’nun çerağ uyandırmasından sonra söz alan Demokratik Alevi Dernekleri (DAD) Genel Merkez yöneticisi Asil Benler, “Mezopotamya ve Anadolu halklarının farklı isimler ve farklı ritüellerle kutladığı, Harde Dewreş topraklarında Gağand ismiyle kutladığımız gün vesilesiyle buradayız” diyerek başladığı konuşmasında cumhuriyetin ikinci yüzyılına vurgu yaparak şunları söyledi:

    “BU YÜZYILIN EN BÜYÜK TANIĞI, SANIĞI VE MAĞDURU OLAN TOPRAKLARDAYIZ”

    “Bu sene yeni yılı karşılarken aynı zamanda içerisinde yaşadığımız ülke topraklarında yüzyılını geride bıraktığımız bir cumhuriyetin ikinci yüzyılına girdik. Bu yüzyılın biraz muhasebesini yapmamız lazım. Raya Haq toplumu olarak yüzyıl bize neler yaşattı, neler aldı bizden, neler götürdü. Bu yüzyılın en büyük tanığı, sanığı ve mağduru olan topraklardayız aynı zamanda. Bu topraklar içerisinde de aslında Gola Çetu ziyareti bu tanıkların en başında gelen bir mekan. Çünkü iki derenin birleştiği yer ve bu iki derede tertele sürecinde (1937-38) hepimizin bildiği gibi kan aktı. Gola Çetu ziyareti bunun hepsinin şahidiydi.

    Biz ikinci yüzyıla girerken ve aynı zamanda yeni bir Gağan yılıyla, yeni yılı karşılarken eşit yurttaşlık, özgür yurttaşlık temelinde demokratik bir cumhuriyet temennimizi burada dile getirmek istiyoruz.”

    “GAĞAND BEREKETLE BAŞLAR”

    Dersim inanç ve itikadında Gağand’ın önemine vurgu yapan Demokratik Alevi Dernekleri (DAD) Genel Merkez yöneticisi Fethiye Yıldırım, “Gağand bereketle başlar. Komşular, ziyaretler mezar ziyaretleri. Bunları Gağand’la başlatıp ziyaret yaparız. Niyazlarımızı pişiririz. Mezarlara gideriz. Çıralarımızı yakarız. Zeyilerimiz vardır, evden giden kızlarımız, halalarımız, teyzelerimiz. Onlar ziyaret edilir, Gağandları verilir” dedi.

    “RIZALIK VE İKRARLIKLA YÜRÜTÜLEN BİR YAŞAMIN PARÇALARIYIZ”

    Gağan’ın bunun gibi birçok ritüeli olduğunu belirten Yıldırım, şunları ifade etti:

    “Bizim yolumuz Hakk yoludur, Raya Haq dediğimiz yoldur. Bunun yanında paylaşımcı bir toplumuz. Eşitlikçi bir toplumuz. Rızalık ve ikrarlıkla yürütülen bir yaşamın, bir kültürün parçalarıyız. O yüzden yolumuzu unutmamamız gerekir.”

    Rıza Bilgiç

     

  • Anka Dersim’den görkemli Gağand kutlaması -VİDEO

    Anka Dersim’den görkemli Gağand kutlaması -VİDEO

    PİRHA- Dersim’de yerli atalık buğday tohumlarıyla geleneksel üretimi teşvik eden Anka Dersim, yılın son günü Seyit Rıza Meydanı’nda görkemli bir Gağand kutlaması yaptı. Etkinlikte delil uyandıran Fethiye Yıldırım Ana, “Gağand’ın en önemli özelliği komünal bir toplum içerisinde paylaşmaktır. İnancımız, rızkı, bereketi komşusuyla, etrafıyla, doğasıyla, ağacıyla, ateşiyle paylaşan bir inançtır” dedi.

    Dersim’de yerli atalık buğday tohumlarını çoğaltıp üreticilere dağıtarak geleneksel üretimi teşvik eden bir ekoloji girişimi olan Anka Dersim, yılın son günü Seyit Rıza Meydanında görkemli bir Gağand kutlaması yaptı.

    Demokratik Alevi Derneği (DAD) Genel Merkez yöneticisi Fethiye Yıldırım Ana’nın Gağand geleneği ile ilgili konuşması ve delil uyandırmasıyla başlayan etkinlikte müzisyen Zeynep Kılıç yönetimindeki Dersim Belediyesi çocuk bağlama grubu Kırmancki (Zazaca) Gağand şarkısını söyledi. Halkın yoğun katılım gösterdiği etkinlik, Anka Dersim unlarından hazırlanmış zılfet (bıçka şire) ve özel bez torbalarda Gağand hediyelerinin dağıtımı ile son buldu.

    “YERLİ ATALIK BUĞDAY TOHUMLARINI ÇOĞALTIYORUZ”

    Anka Dersim ekibi olarak 7 yıldır bu topraklarda, ‘tohumdan toprağa, topraktan sofraya’ anlayışıyla hareket ettiklerini belirten girişim sözcülerinden Eyüp Hanoğlu, “Eski, atalık, yerli buğday tohumlarımızı kimyasal gübrelere maruz kalmamış tarlalarda çoğaltıyoruz ve bunları yine kendi onardığımız Pertek Dere nahiyesindeki eski bir su değirmeninde un haline getiriyoruz. Bugün bu unlardan Gağand ikramları hazırladık” dedi.

    “BİZİM KÜLTÜRÜMÜZ, İNANCIMIZ, İTİKADIMIZ RAYA HAQ İNANCIDIR”

    Yeni yılı karşılama bayramı olan Gağand’ın sadece bir eğlence ya da karşılama olmadığının altını çizen Demokratik Alevi Derneği (DAD) Genel Merkez yöneticisi Fethiye Yıldırım Ana, “Bizim kültürümüz, inancımız, itikadımız Raya Haq inancıdır. Bu inanç içinde, mevsimlerin döngüsü içerisinde bütün bayramlarımızı, ziyaretlerimizi, Harde Dewreş topraklarında yaşadığımız sürece doğayla ilişkilendirmişiz. Gağand da bunlardan biridir. Gağand’ın en önemli özelliği komünal bir toplum içerisinde paylaşmaktır. İnancımız, rızkı, bereketi komşusuyla, etrafıyla, doğasıyla, ağacıyla, ateşiyle paylaşan bir inançtır” dedi.

    “GAĞAND HAKK DAĞITMA AYIDIR”

    Dersim Alevi inancının rızalık ve ikrarlık üzerine kurulduğunu ifade eden Yıldırım, “İnancımız ışıktır, nurdur. Nur da Hakk’tır demiş ulularımız. Bu Hakk yolunda Gağand’ı şöyle tarif edeyim. Yine her şey kadının elinden geçer. Ama bizdeki önemi biz görünür kılınana Hakk demişiz. Cümle varlığa Hakk demişiz. Bu hakkın dağıtımını da yine bu Gağand ayında yapıyoruz. Yaz döneminde rızkı az olmuş, tarlasından buğdayını, erzağını az çıkarmış komşularının hakkını verir” dedi.

    Şimdiki gençlik arasında popüler olan Kalık-Fatık ikilisinin çok önemli olduğunu, sadece bir eğlence olmadığını vurgulayan Yıldırım, “Eğlenceyi gençler yapar ama oradaki o Kalık Hızır’la özdeşleşir. Biz Hızır Hakk yoluyuz da diyoruz. Hızır Hakk’tır. Her yerde yanımızdadır. Hızır sensin, odur, doğadır, güneştir, gökyüzüdür” dedi.

    PİRHA/DERSİM

  • Dersim’de Seyit Rıza Meydanı’nda Gağand coşkuyla kutlandı -VİDEO

    Dersim’de Seyit Rıza Meydanı’nda Gağand coşkuyla kutlandı -VİDEO

    PİRHA- Dersim merkezde Gağand kutlamaları davul zurnalı Gağand ekibinin kenti sokak sokak dolaşmasıyla başlarken, öğlen saatlerinde ise Seyit Rıza Meydanı’nda etkinlik yapıldı.

    Dersim merkezde davul zurnalı Gağand ekibinin kenti sokak sokak dolaşarak yaptığı gösteriler ve esnaf ziyareti ile başlayan Gağand kutlamaları, Seyit Rıza Meydanı’ndaki etkinlikle devam etti.

    Yapılan konuşmalarda inanç açısından Gağand’ın önemi vurgulanırken dualar okundu, lokmalar dağıtıldı ve coşkulu Gağand gösterileri yapıldı.

    Konuşmalar ve dualar Kırmancki (Zazaca) olarak yapıldı.

    PİRHA/DERSİM

     

    İLGİLİ HABERLER:

    –Dersim merkezde Gağand, davul zurnalı esnaf ziyaretiyle başladı -VİDEO

    –Ovacık’ta Gağand kutlamaları başladı -VİDEO

    –Dersim’in 5 haneli Isıtma köyünde geleneksel Gağand lokması dağıtıldı -VİDEO

  • Dersim’in 5 haneli Isıtma köyünde geleneksel Gağand lokması dağıtıldı -VİDEO

    Dersim’in 5 haneli Isıtma köyünde geleneksel Gağand lokması dağıtıldı -VİDEO

    PİRHA- Gağand geleneği her ne kadar köylerin boşaltılması ve yaşanan büyük göç sonrası Dersim’de giderek yok olmaya yüz tutsa da, köylerde bu ritüel ziyaretlere gidilip lokma dağıtımı şeklinde sürüyor. Ovacık’ın kışın sadece 5 ailenin kaldığı Isıtma köyünde de Gağand lokması dağıtıldı.

    Dersim’de Gağand geleneği devam ediyor. Gağand her ne kadar köylerin boşaltılması ve yaşanan büyük göç sonrası giderek yok olmaya yüz tutup daha çok folklorik olarak kutlansa da, köylerde bu ritüel ziyaretlere gidilip lokma dağıtımı şeklinde sürüyor.

    YOK OLMAYA YÜZ TUTAN BİR GELENEK

    Ovacık ilçe merkezine 12 kilometre mesafedeki Isıtma (Xanku, Heniyê Sıti) köyü bu geleneğin yaşatıldığı yerlerden biri. Yazın 25 haneli olan köyde kışın sadece 4-5 aile ikamet ediyor. Ancak köylüler azalan nüfusa ve kara rağmen köylüler, köy meydanındaki kutsal sayılan Biyajbestan çeşmesi ve taşının başında önce çıralarını yakıp dua ettiler, sonra da lokmalarını dağıttılar. Bu ritüellere köyde yaşayan Derviş Cemal Ocağı’ndan Pir Kahraman Soylu eşlik etti.

    Eyüp HANOĞLU/DERSİM

    İLGİLİ HABERLER:

    –Dersim merkezde Gağand, davul zurnalı esnaf ziyaretiyle başladı -VİDEO

    –Ovacık’ta Gağand kutlamaları başladı -VİDEO

  • Dersim merkezde Gağand, davul zurnalı esnaf ziyaretiyle başladı -VİDEO

    Dersim merkezde Gağand, davul zurnalı esnaf ziyaretiyle başladı -VİDEO

    PİRHA- Dersim merkezde Gağand kutlamaları davul zurnalı Gağand ekibinin kenti sokak sokak dolaşarak yaptığı gösteriler ve esnaf ziyareti ile başladı. Sokakların dolaşılmasından sonra saat 13.00’te Seyit Rıza Meydanı’ndaki etkinlik başlayacak.

    Dersim merkezde Gağand kutlamaları davul zurnalı Gağand ekibinin kenti sokak sokak dolaşarak yaptığı gösteriler ve esnaf ziyareti ile başladı. Esnaf ziyaretinde hem esnafın ve halkın Gağand’ı kutlanıyor hem de para ve ürün toplanıyor.

    Sokakların dolaşılmasından sonra saat 13.00’te Seyit Rıza Meydanı’ndaki etkinlik başlayacak.

    PİRHA/DERSİM

    İLGİLİ HABERLER:

    –Ovacık’ta Gağand kutlamaları başladı -VİDEO

    –Dersim’in 5 haneli Isıtma köyünde geleneksel Gağand lokması dağıtıldı -VİDEO

  • Ovacık’ta Gağand kutlamaları başladı -VİDEO

    Ovacık’ta Gağand kutlamaları başladı -VİDEO

    PİRHA-Dersim’de Alevi inancının önemli ritüellerden biri olan Gağand kutlamaları Ovacık’ta başladı. Önce kutsal Munzur ziyaret edilip lokmalar dağıtıldı. Gündüz sokaklarda başlayan davullu zurnalı eğlenceler akşam da belediye salonunda devam etti. 

    Dersim’deki Alevi inancında, önemli ritüellerden biri olan Gağand kutlamaları Ovacık’ta başladı.
    Her yıl Aralık ayının son haftasında başlayan Gağand zamanı, kış günlerinde her evin kapısı çalınır, ev halkının yeni yılı kutlanarak, dut, ceviz, yağ, un gibi ürünler ortak pişirilmek için toplanır. Bu, aynı zamanda yeni yıla katılma daveti de içerir. Ev sahipleri de bu temennilere karşılık, misafirleri ya eve davet edip ikramlarda bulunur ya da gıda olarak gönlünden ne koparsa kapıda bekleyen ziyaretçi topluluğuna vererek gönderir. Gağand zamanı, evler temizlenir, evin bacasından su dökülerek gelecek yılın, bereket getirmesi temenni edilir.

    OVACIK’TA RENKLİ KUTLAMALAR

    Dersim’in diğer bölgelerinde olduğu gibi Ovacık’ta da köylerin boşaltılması ve geleneksel yapının dağıtılması sonrası Gağand ve diğer ritüellerin giderek yapılamaması sonrası, bu ritüeller daha çok belediye ve sivil toplumun öncülüğüyle belirlenen günlerde temsili etkinlikler olarak yapılıyor.

    Ovacık’ta da belediyenin öncülüğüyle başlayan Qağan kutlamalarında önce kutsal Munzur ziyaret edilip lokmalar dağıtılıp dualar edildi. Gündüz sokaklarda başlayan davullu zurnalı eğlence etkinlikleri akşam da belediye salonunda devam etti. Ovacık halkının yoğun katıldığı Gağand kutlamasında, Gağan’ın içeriği anlatıldı, Pir Zeynel Batar, Gağan’ın inançtaki yerini vurguladı. Ovacık Belediye Başkanı Mustafa Sarıgül’de Kırmancki ve Türkçe bir konuşma yaptı. Daha sonra Dewzer Halk Oyunları Ekibinin gösterisiyle renkli anların yaşandığı Ovacık’taki kutlamalar, Vengê Ma Müzik topluluğu ve Kadir Güneş’in müzik dinletileriyle son buldu.

    PİRHA/DERSİM

    İLGİLİ HABERLER:

    –Dersim’in 5 haneli Isıtma köyünde geleneksel Gağand lokması dağıtıldı -VİDEO

    –Dersim merkezde Gağand, davul zurnalı esnaf ziyaretiyle başladı -VİDEO

  • Çocuk bağlama grubundan yeni yıl için Gağand şarkısı -VİDEO

    Çocuk bağlama grubundan yeni yıl için Gağand şarkısı -VİDEO

    PİRHA- Dersim Belediyesi çocuk bağlama grubu, yeni yıl dolayısıyla Kırmancki Gağand kılamını çaldı ve söyledi. Her yıl Aralık ayının son haftasında başlayan Gaxand günlerinde, ritüel, eğlence ve hediyelerle yeni yıl karşılanıyor.

    Her yıl Aralık ayının son haftasında başlayan Gaxand zamanı, kış günlerinde her evin kapısı çalınır, ev halkının yeni yılı kutlanarak, dut, ceviz, yağ, un gibi ürünler ortak pişirilmek için toplanır. Bu, aynı zamanda yeni yıla katılma daveti de içerir. Ev sahipleri de bu temennilere karşılık, misafirleri ya eve buyurup ikramlarda bulunur ya da gıda olarak gönlünden ne koparsa kapıda bekleyen ziyaretçi topluluğuna vererek gönderir.

    ESKİDEN GAXAND BÜTÜN KÖYLERDE YAPILIRDI

    Bunun dışında her yıl Gaxand zamanı, evler temizlenir, evin bacasından su dökülerek gelecek yılın, bereket getirmesi temenni edilir. Bu gelenek Dersim’in bütün köylerinde yapılırdı. Ancak 1994 köy boşaltma sürecinden sonra, köylüler kentlere göç edince ve köyde kalan birkaç ev arasında da kapı kapı gezme olasılığı olmadığından, Dersim Alevileri bu ritüeli kendi evlerinde lokal olarak uygulayarak hayata geçiriyor. Kentlerde ise dernek, cemevi, belediye gibi yerlerde tekrarlanarak, canlı tutularak, bu ritüelin hafızalardan silinmesine engel olunmaya çalışılıyor.

    ÇOCUK KOROSUNDAN KIRMANCKİ GAXAND ŞARKISI

    Bugün de müzisyen Zeynep Kılıç yönetimindeki Dersim Belediyesi çocuk bağlama grubu, Yeraltı çarşısında, aldıkları derslerle müzisyenler eşliğinde bağlama çalarak Gaxand şarkısını söylediler.

    Nuray ATMACA-Eyüp HANOĞLU/DERSİM