Etiket: dünya basını

PİRHA- ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’a yönelik hava saldırılarını Pakistanlı arabulucuların ricasıyla süresiz olarak askıya aldığını duyurmasına rağmen Orta Doğu’da sular durulmuyor. Reuters’ın bugün geçtiği son dakika bilgilerine göre; Tahran yönetimi, ABD’nin saldırıları durdurmasını yeterli bulmayarak denizdeki baskısını artırdı.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA “ABLUKA” SAVAŞI VE EL KOYMALAR

Reuters, İran Devrim Muhafızları’nın (IRGC) stratejik Hürmüz Boğazı’nda kontrolü tamamen ele aldığını ve iki uluslararası yük gemisine (Panama bayraklı MSC Francesca ve Liberya bayraklı Epaminondas) el koyduğunu doğruladı. Bu hamle, savaşın başladığı Şubat ayından bu yana İran’ın ilk doğrudan gemi alıkoyma eylemi olarak kayıtlara geçti.

İran Meclis Başkanı ve başmüzakereci Muhammed Bakır Kalibaf, sosyal medya üzerinden yaptığı sert açıklamada, ABD deniz ablukasının kendisi için bir “savaş ilanı” olduğunu vurguladı. Kalibaf “Askeri saldırganlıkla başaramadığınızı zorbalıkla da başaramayacaksınız tam ateşkes ancak abluka kalkarsa mümkündür” diyerek Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmaya devam edeceğini duyurdu.

PENTAGON’DA DEPREM: DONANMA SEKRETERİ KOVULDU

Savaşın gidişatı sadece sahada değil, Washington’un idari koridorlarında da büyük bir krize yol açmış durumda. The Guardian, ABD Donanma Sekreteri John Phelan’ın dün aniden görevden alınmasının perde arkasını yazdı. Gazetenin Pentagon kaynaklarına dayandırdığı habere göre; Phelan, Savunma Bakanı Pete Hegseth ile abluka stratejisi ve denizdeki operasyonların yönetimi konusunda girdiği şiddetli tartışmanın ardından “derhal” görevinden uzaklaştırıldı. Bu ayrılık ABD deniz gücünün Hürmüz Boğazı çevresinde en kritik günlerini yaşadığı bir dönemde yönetimdeki çatlağı derinleştiriyor.

LÜBNAN’DA KANLI GÜN: GAZETECİ AMAL KHALİL HAYATINI KAYBETTİ

Al Jazeera ve yerel Lübnan kaynakları, 16 Nisan’da ilan edilen 10 günlük sınırlı ateşkesin fiilen çöktüğünü bildirdi. Bugün İsrail hava saldırılarında hayatını kaybedenler arasında ünlü Lübnanlı gazeteci Amal Khalil’in de bulunması dünya basınında geniş yankı uyandırdı. Lübnan Başbakanı Nawaf Salam, gazetecilerin hedef alınmasını bir “savaş suçu” olarak nitelendirerek uluslararası toplumu acil müdahaleye çağırdı. İsrail ordusu ise Güney Lübnan’daki Radwan birliğine yönelik operasyonların devam ettiğini ve bir Hizbullah savaşçısının sağ ele geçirildiğini duyurdu.

EKONOMİK YIKIM: PETROL 105 DOLARI AŞTI

Küresel piyasalar, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapalı tutma kararlılığına sert bir tepki verdi. Bloomberg verilerine göre Brent petrolün varil fiyatı bugün 105 doların üzerine çıkarak son haftaların en yüksek seviyesine ulaştı. Bu durum özellikle Avrupa ekonomilerini doğrudan tehdit etmeye başlarken; United Airlines gibi dev havayolu şirketleri yakıt maliyetlerini gerekçe göstererek bilet fiyatlarına yüzde 20 oranında zam yaptıklarını açıkladı.

KIBRIS VE AB

Associated Press (AP), Kıbrıs Rum Yönetimi Lideri Nikos Hristodulidis’in bugün AB liderlerine yaptığı acil çağrıyı öne çıkardı. Hristodulidis, geçtiğimiz ay İngiliz hava üssü Akrotiri’ye düzenlenen dron saldırısını hatırlatarak AB’nin bir üye ülkeye saldırı durumunda nasıl tepki vereceğine dair somut bir “yol haritası”na ihtiyacı olduğunu söyledi. AB liderlerinin yarın bu amaçla acil bir “Akdeniz Paktı” zirvesi yapması bekleniyor.

Bugün itibarıyla dünya basını, Trump’ın “saldırıları durdurma” kararını bir barış umudu olarak değil, ABD’nin kendi içindeki askeri-idari kriz ve ekonomik baskılar nedeniyle aldığı bir “mola” olarak değerlendiriyor. Tahran ise bu molayı denizde hakimiyet kurarak bir pazarlık gücüne dönüştürmeye çalışıyor.

HABER MERKEZİ

PİRHA- Orta Doğu, modern tarihin en karmaşık 24 saatinden birini yaşıyor. ABD ve İran arasındaki 54 günlük savaşın ardından ilan edilen ateşkesin süresi bugün dolarken, uluslararası basının geçtiği bilgiler bölgenin barıştan çok yeni bir çatışma dalgasına hazırlandığını gösteriyor.

DİPLOMASİDE KÖR DÜĞÜM: TRUMP ATEŞKESİ UZATTI

Associated Press (AP) ve The Guardian’ın haberlerine göre; ABD Başkanı Trump, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in yoğun arabuluculuk çabaları üzerine İran ile olan ateşkesi “belirsiz bir süre” daha uzattığını duyurdu. Ancak bu uzatma barışçıl bir niyetten ziyade lojistik bir hamle olarak değerlendiriliyor:

ABD yönetiminin bu süreyi mühimmat depolarını yenilemek için kullandığı bizzat Beyaz Saray kaynaklarınca doğrulanırken, Trump “İran’ın önüne konulan anlaşmayı kabul etmekten başka şansı olmadığını” belirtti.

The Guardian: Pakistan’ın İslamabad şehrinde yapılması planlanan müzakereler, İran heyetinin katılımı konusundaki belirsizlik nedeniyle askıda.

HÜRMÜZ BOĞAZI: KÜRESEL EKONOMİNİN KALBİNDE ABLUKA

Al Jazeera ve Reuters’ın geçtiği bilgilere göre, askeri hareketlilik deniz ticaret yollarına kaymış durumda:

Deniz Korsanlığı İddiası: İran, ABD’nin dün bir İran kargo gemisine el koymasını “deniz haydutluğu” olarak niteleyerek BM’yi göreve çağırdı.

Limanlar Kapalı: ABD ablukası nedeniyle İran limanlarının doluluk oranının kritik seviyeye geldiği, buna misilleme olarak Tahran’ın Umman açıklarında bir konteyner gemisine saldırdığı bildiriliyor.

Le Monde, Fransa ve İngiltere’nin Hürmüz Boğazı’ndaki ticaret güvenliğini sağlamak için ortak bir deniz operasyonuna (Deniz Ticaret Yollarını Koruma Operasyonu) liderlik etmeye hazırlandığını duyurdu.

İNSANİ BİLANÇO VE ENKAZIN BEDELİ

Le Monde ve Al Jazeera, savaşın insani ve hukuki boyutunu ön plana çıkardı:

BM ve AB tarafından yayınlanan ortak rapor, Gazze’nin yeniden inşası için önümüzdeki 10 yıl boyunca 71 milyar dolarlık devasa bir bütçeye ihtiyaç olduğunu ortaya koydu.

Lübnan Afet Yönetim Birimi, son haftalardaki İsrail saldırılarında hayatını kaybedenlerin sayısının 2.454’e yükseldiğini açıkladı.

İsrail parlamentosunun Filistinli tutuklular için “idam cezası” yasasını geçirmesi, Avrupa Konseyi ile Tel Aviv arasında diplomatik kriz çıkardı.

SAVAŞIN MALİYETİ: GÜNLÜK 2 MİLYAR DOLAR

Kanada merkezli Le Journal de Montréal gazetesi tarafından yayımlanan infografik çalışmaya göre, ABD’nin bölgedeki operasyonel askeri maliyeti günlük 2 milyar dolara ulaştı. 56 binden fazla ABD askerinin bölgede konuşlu olduğu belirtilirken bu ekonomik yükün küresel piyasalarda “savaş enflasyonunu” körüklediği vurgulanıyor.

Dünya basınına göre bugün Orta Doğu’da durum, barış görüşmelerinden ziyade “stratejik bir nefes alma” evresinde. Pakistan’daki müzakere masası kurulamazsa, Hürmüz Boğazı’nda aktif bir çatışmanın başlaması an meselesi görülüyor.

HABER MERKEZİ

PİRHA- Dünya basını, Orta Doğu’da aylar süren çatışmaların ardından sağlanan ateşkesin en ağır sınavını verdiğini bildiriyor. ABD’nin bir İran gemisine el koyması ve İsrail’in Lübnan sınırındaki yeni askeri planları ana gündem maddeleri.

REUTERS: ENERJİ VE FİNANS PİYASALARINDA HÜRMÜZ ŞOKU

Reuters, Hürmüz Boğazı’nda bir İran gemisine el konulmasıyla tırmanan gerilimin, küresel piyasaları kırmızıya boyadığını ve petrol fiyatlarını yeniden 100 dolar sınırına taşıdığını yazdı.

Reuters, Asya piyasalarının haftaya sert bir düşüşle başladığını bildirdi. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 6’dan fazla artarak 96.50 dolara ulaştı. Analistler, boğazdaki sevkiyatın tamamen durması halinde fiyatların 150 dolara kadar çıkabileceği uyarısında bulunuyor.

Haberde, İslamabad’da yapılması planlanan barış görüşmelerinin tehlikeye girdiği belirtiliyor. İran tarafı, ABD’nin deniz operasyonunu bir “savaş nedeni” olarak gördüğünü ve müzakere masasına oturmayabileceğini ima etti.

THE GUARDİAN: ATEŞKESİN SONU MU? İRAN MİSİLLEME SÖZÜ VERDİ”

ABD Deniz Piyadeleri’nin bir kargo gemisini ele geçirmesi, Washington-Tahran hattındaki kırılgan dengeleri altüst etti; İngiltere’de hükümet enerji güvenliği için “acil durum” mesajı verdi.

Guardian’ın canlı blog aktarımına göre, Umman Körfezi’nde durdurulan M/V Touska adlı gemi, ABD’nin deniz blokajını delmeye çalışmakla suçlanıyor. Geminin motor dairesine açılan “etkisiz hale getirme ateşi” sonrası ABD Marines birimi gemiye iniş yaptı.

İngiltere Enerji Bakanı Ed Miliband bu sabah yaptığı açıklamada Orta Doğu’daki bu krizin fosil yakıtlara bağımlılığın ne kadar riskli olduğunu kanıtladığını belirterek, “temiz enerji güvenliği dönemine” geçişin hızlandırılacağını duyurdu.

ASSOCİATED PRESS: LÜBNAN SINIRINDA YENİ TAMPON BÖLGE

İsrail ordusunun yayımladığı “tampon bölge” haritası, ateşkes sürecinde olmasına rağmen sınır kasabalarının sistematik olarak yıkıldığı iddialarını beraberinde getirdi.

İsrail ordusunun yayımladığı yeni harita, Lübnan sınırının 5 ila 10 km içlerine kadar uzanan bir “güvenlik kuşağı” oluşturulacağını gösteriyor.

Yerel kaynaklara dayandırılan haberlerde, İsrail’in sınırdaki yerleşim yerlerini “Hizbulla altyapısı” olduğu gerekçesiyle iş makineleriyle yıktığı ve bölgeyi insansızlaştırdığı bildiriliyor. Lübnan hükümeti bu durumu ateşkesin ağır bir ihlali olarak BM’ye taşıdı.

CENTCOM VE İRAN HATTI: KORSANLIK MI GÜVENLİK Mİ?

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) gemi operasyonuna dair görüntüleri paylaşırken; İran tarafı operasyonu “deniz haydutluğu” olarak tanımladı.

Trump’ın Açıklaması: ABD Başkanı Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, “Gemi uyarılarımızı dinlemedi, motor dairesinde bir delik açtık ve şimdi Marines kontrolü sağladı. İçinde ne olduğuna bakıyoruz,” diyerek operasyonu doğruladı.

İran’ın Yanıtı: İran devlet ajansları, ABD’nin ateşkesi resmen bozduğunu ve “yakın zamanda” askeri bir misilleme yapılacağını duyurdu. Tahran, geminin sadece ticari yük taşıdığını savunuyor.

HABER MERKEZİ

PİRHA- Dünya bugün iki zıt gerçeklikle uyandı: Bir yanda İslamabad’daki otel odalarında kağıt üzerinde yürütülen “nükleer barış” müzakereleri, diğer yanda Hürmüz Boğazı’nın karanlık sularında mermi sesleriyle bozulan sessizlik. Sekizinci haftasına giren savaşta, çarşamba günü dolacak olan ateşkesin kaderi bu sabah yaşanan bu gelişmelerle bıçak sırtına geldi.

“PAZARLIK MASASINDA 15 YILLIK UÇURUM”

Reuters haber ajansı, sabahın erken saatlerinde Washington ve İslamabad kaynaklı geçtiği özel dosyasında nükleer pazarlığın teknik detaylarını ilk kez dünyaya ilan etti.

Rakamlarla Pazarlık: Ajans, ABD delegasyonunun İran’ın nükleer kapasitesini tamamen dondurması için 20 yıllık bir takvim dayattığını, İran tarafının ise bu süreyi ancak 3 ila 5 yıla çekebileceğini söylediğini bildirdi.

Galibaf’ın İtirafı: İran’ın üst düzey müzakerecisi Muhammed Bakır Galibaf, devlet medyasına verdiği demeçte, “İlerleme var ama aramızda hala büyük bir mesafe bulunuyor. Müzakereler artık bir veya iki kritik maddeye kadar inmiş olabilir” diyerek, 1979 devriminden bu yana yapılan bu en üst düzey görüşmelerin ciddiyetini vurguladı.

Ekonomik Çıkmaz: Reuters, sevkiyat hattının tekrar kapanmasıyla birlikte dünya genelinde 20.000 denizci ve yüzlerce geminin Basra Körfezi’nde mahsur kaldığını, petrol fiyatlarındaki dalgalanmanın piyasaları kilitlediğini aktardı.

“MERMİ SESLERİ VE DİJİTAL KAOS”

The Guardian, Londra saatiyle 06:29’da geçtiği haberinde, diplomatik umutların denizde nasıl fiziksel bir çatışmaya dönüştüğünü manşetine taşıdı.

Uyarı Yapılmadan Ateş Açıldı: Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi (UKMTO) Umman açıklarında seyreden bir tankere İran Devrim Muhafızları’na (IRGC) ait iki hücum botu tarafından telsiz uyarısı dahi yapılmadan ateş açıldığını bildirdi. Guardian, Hint bayraklı bir petrol tankerinin de benzer bir saldırıya maruz kaldığını teyit etti.

Yönetilemeyen X Diplomasisi: Gazete, Donald Trump’ın müzakereler sürerken attığı çelişkili tweetleri mercek altına aldı. Trump’ın bir yandan görüşmeleri övüp diğer yandan İran’ı “şantajcı” olarak nitelendirmesinin, diplomatik süreci “yönetilemez bir kaosa” sürüklediği analizine yer verildi.

“TAHRAN’IN STRATEJİK RESTİ: TAM ABLUKA ALTINDA GEÇİŞ YOK”

Katar merkezli Al Jazeera, İran’ın askeri kanadından gelen resmi açıklamaları öne çıkararak sahadaki yeni yönetim biçimini duyurdu:

Hatemü’l-Enbiya Devreye Girdi: İran Müşterek Askeri Komutanlığı, boğazın yönetiminin artık tamamen “ordu denetimine” geçtiğini bildirdi.

Antalya Diplomasisi: Dışişleri Bakan Yardımcısı Said Hatibzade, Antalya’daki diplomasi forumu sırasında basına yaptığı açıklamada; “ABD bizim limanlarımızı kuşatma altında tutarken, bizim Hürmüz’den güvenli geçiş sağlamamızı bekleyemez” diyerek rest çekti.

“TRUMP’IN SİYASİ KUMARI”

New York Times, Beyaz Saray ve Trump’ın golf kulubündeki hareketliliği takip etti.

Beyaz Saray’da ulusal güvenlik danışmanlarının toplandığını bildiren gazete,  Kasım ayındaki ara seçimler öncesi Trump’ın “yüksek benzin fiyatları ve düşük onay oranları” nedeniyle barışa mecbur olduğunu ancak “zayıf görünmeme” pahasına ateşi körüklediğini yazdı.

New York Times, 8 haftalık ağır hava saldırılarına rağmen İran’ın stratejik füze ve donanma gücünün büyük kısmının hala operasyonel olduğunu belirten gizli bir raporu manşetine taşıdı.

“LÜBNAN’DA ATEŞKES KAĞIT ÜZERİNDE KALDI”

İsrail’in Haaretz gazetesi, IDF’in (İsrail Savunma Kuvvetleri) doğruladığı haberi manşete taşıdı:

Cephe Kayıpları: Güney Lübnan’daki çatışmalarda bir İsrail askerinin öldüğü ve dokuz askerin yaralandığı resmen açıklandı. Bu durum, nükleer müzakerelerin gölgesinde bölgesel çatışmanın şiddetini koruduğunu gösterdi.

Dünya basını şu iki ana tespitte birleşiyor:

Diplomatik Umut: Reuters ve resmi ajanslar, nükleer takvimde 20 yıl – 5 yıl pazarlığının son aşamaya geldiğini teyit ediyor.

Sıcak Gerçeklik: The Guardian ve Al Jazeera, boğazda ateş açıldığını ve İran donanmasının rotasını “tam kontrol” statüsüne çevirdiğini bildirerek çarşamba günkü ateşkes sonu için büyük bir endişe yayıyor.

HABER MERKEZİ

PİRHA- Dünya medyası bugün iki ana aksa kilitlenmiş durumda: Lübnan’da yürürlüğe giren 10 günlük “deneme” ateşkesi ve ABD ile İran arasında Pakistan’ın kalbi İslamabad’da imzalanması beklenen tarihi barış mutabakatı.

“PİYASALAR BARIŞI ONAYLADI, İSLAMABAD’DA İMZA HAZIRLIĞI”

Reuters, haberini sahadaki ekonomik veriler ve Pakistan’daki üst düzey diplomatik kaynaklarla teyit ederek şu ayrıntıları geçti:

Reuters, petrol fiyatlarının barış umuduyla dramatik bir düşüş yaşadığını bildirdi. Brent petrolün varil fiyatı 98.17 dolara, ABD ham petrolü (WTI) ise 93.47 dolara geriledi. Bu veri, piyasaların savaştan çıkış senaryosunu “gerçek” kabul ettiğinin en somut kanıtı olarak sunuldu.

İslamabad Zirvesi ve Trump: Ajans, Pakistanlı üst düzey bir kaynağa dayandırarak; ABD Başkanı Trump’ın hafta sonu İslamabad’a uçabileceğini ve burada İran ile bir Mutabakat Zaptı (MOU) imzalanacağını bildirdi. Bu zaptın ardından 60 gün içinde kapsamlı bir barış anlaşmasının hedeflendiği teyit edildi.

Haberde, Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Munir’in Çarşamba’dan beri Tahran’da olduğu ve “çetrefilli” konularda (nükleer ve bölgesel vekalet savaşları) büyük bir atılım gerçekleştirdiği belirtildi.

“LÜBNAN’DA GÖÇ TERSİNE DÖNDÜ, HİZBULLAH TETİKTE”

The Guardian, Lübnan sınırındaki insani ve askeri tabloyu en ince ayrıntısına kadar mercek altına aldı:

Sivillerin Dönüşü: Gazete, Beyrut’un güney banliyölerinden (Dahieh) ve sığınaklardan çıkan binlerce sivilin, ateşkesin resmen başladığı sabah 06:00 itibarıyla güneydeki köylerine dönmek için konvoylar oluşturduğunu bildirdi.

Ateşkes İhlalleri: Guardian, Lübnan ordusunun sabahın ilk saatlerinde İsrail’in bazı köyleri topçu ateşiyle taciz ettiğine dair raporlarını da teyitli bilgi olarak paylaştı. Bu durum, barışın ne kadar “pamuk ipliğine bağlı” olduğunu kanıtlıyor.

Hizbullah’ın Şartı: Gazete, üst düzey Hizbullah yetkilisi Bilal Lakkiss’in “Silah bırakma talebini ancak kapsamlı bir ulusal güvenlik vizyonu çerçevesinde tartışırız” şeklindeki sert uyarısını manşetine taşıdı.

“NÜKLEER DOSYADA 20 YILLIK UZLAŞI SIZINTISI”

The New York Times, Washington’daki Beyaz Saray ve Pentagon koridorlarından sızan “Büyük Pazarlık” detaylarını yazdı:

20 Yıl Şartı: Gazete, İran’ın nükleer silah sahibi olmama taahhüdünü 20 yıla çıkarmayı kabul ettiğini, ABD’nin ise buna karşılık İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun bir kısmını ülke dışına (muhtemelen Rusya veya Umman) çıkarmasına onay verdiğini iddia etti.

The New York Times, Trump’ın “Savaş bitmeli” çıkışını, ABD’de yaklaşan ara seçimler öncesi bütçeyi zorlayan askeri harcamaları durdurma ve seçmene “Zafer Getiren Başkan” imajı verme çabası olarak değerlendirdi.

“GAZZE ATEŞKESİN DIŞINDA MI KALDI?”

Katar merkezli Al Jazeera, bölgesel tepkileri ve “çifte standart” eleştirilerini odağına aldı:

Bölgesel Huzursuzluk: Kanal, Lübnan sınırında sessizlik hakimken Gazze ve Batı Şeria’da askeri operasyonların tam gaz devam ettiğini bildirdi. Bu durumun Ürdün, Mısır ve Türkiye gibi bölgesel aktörler nezdinde “eksik barış” olarak yorumlandığını vurguladı.

Hürmüz Boğazı: Al Jazeera, Hürmüz Boğazı’nın hala fiilen kapalı olduğunu ancak İslamabad’daki imza sonrası 48 saat içinde gemi trafiğine kontrollü izin verilmesinin beklendiğini teyit etti.

“AVRUPA KENDİ GÜVENLİĞİ İÇİN PARİS’TE TOPLANIYOR”

Fransız Le Monde, bugün Paris ve Londra başkanlığında gerçekleşecek 40 ülkelik dev zirveyi yazdı:

Navigasyon Özgürlüğü: Avrupa ülkeleri, ABD’nin tek taraflı deniz ablukasından rahatsızlık duyuyor. Le Monde, İngiltere ve Fransa’nın, ticaret yollarının güvenliğini sağlamak için ortak bir “Avrupa Deniz Gücü” (EMASoH 2.0) kurmayı planladığını ve bu sabahki toplantıda bunun deklare edileceğini bildirdi.

Dünya basınının ortak paydası, “Sahada ateşkes başladı ama gerçek savaş, İslamabad’daki imza masasında veriliyor.” Eğer hafta sonu Trump ve İranlı yetkililer el sıkışırsa, 21. yüzyılın en büyük jeopolitik değişimi gerçekleşmiş olacak. Ancak sınır hattındaki taciz ateşleri, bu süreci sabote etmek isteyen aktörlerin hala aktif olduğunu hatırlatıyor.

HABER MERKEZİ

PİRHA- Küresel piyasalar Lübnan’dan gelecek bir ateşkes haberini beklerken, ABD’nin İran limanlarına yönelik başlattığı deniz ablukası 2026’nın en büyük jeopolitik krizi olarak dünya basınında ilk sırada yer alıyor.

“LÜBNAN’DA ATEŞKES BEKLENTİSİ PİYASALARI HAREKETLENDİRDİ”

Reuters, bugün yayımladığı analizde diplomatik kaynaklara dayandırarak, Lübnan ile İsrail arasında bir haftalık “deneme ateşkese” dair anlaşmanın masada olduğunu duyurdu.

Haberde, İsrail Güvenlik Kabinesi’nin dün gece geç saatlere kadar bu konuyu tartıştığı ve Hizbullah’ın Litani Nehri’nin kuzeyine çekilme şartını “prensipte” kabul ettiği belirtildi.

Ekonomik Etki: Reuters, bu haberin ardından ham petrol fiyatlarının varil başına 98 dolara kadar gerilediğini ve küresel borsalarda “rahatlama rallisi” başladığını teyit etti.

“TRUMP: SAVAŞ NEREDEYSE BİTTİ, ANCAK ABLUKA SÜRÜYOR”

The Guardian, ABD Başkanı Donald Trump’ın son 24 saat içinde yaptığı açıklamaları ve Basra Körfezi’ndeki son durumu manşetine taşıdı.

Başkanlık Mesajı: Gazete, Trump’ın “Savaşın sonuna geldik, İran ile masaya oturmaya yakınız” şeklindeki iyimser açıklamasına yer verirken, sahadaki durumun bu kadar toz pembe olmadığını vurguladı.

Deniz Operasyonu: Guardian’ın teyit ettiği bilgilere göre, ABD Deniz Kuvvetleri (CENTCOM), son 48 saat içinde İran limanlarından ayrılmaya çalışan 9 tanker ve yük gemisine müdahale ederek limanlara geri dönmeye zorladı.

“İNSANİ YARDIMLAR SİYASAL PAZARLIKLARA REHİN EDİLDİ”

Katar merkezli Al Jazeera, bölgedeki ateşkes görüşmelerinin insani yardım koridorları üzerinden yürütüldüğünü bildirdi.

Gazze ve Batı Şeria: Kanal, yardımların geçişi karşılığında bazı stratejik bölgelerin boşaltılması şartının halk nezdinde büyük bir öfkeye yol açtığını ve Ürdün ile Mısır’daki protestoların yayıldığını manşetine taşıdı.

“PARİS’TEN WASHİNGTON’A ‘TEK TARAFLILIK’ ELEŞTİRİSİ”

Fransız Le Monde, Avrupa Birliği’nin ABD’nin bölgedeki tek taraflı deniz ablukasından duyduğu rahatsızlığı yazdı.

Diplomatik Kriz: Gazete, Fransa Dışişleri Bakanlığı’nın, “Müttefiklerimize danışılmadan alınan kararlar Akdeniz’deki enerji güvenliğini tehlikeye atıyor” şeklindeki sert uyarısını öne çıkararak, NATO müttefikleri arasındaki görüş ayrılığının derinleştiğine dikkat çekti.

“KUZEY SINIRINDA SESSİZLİK ARAYIŞI: HALK EVLERİNE DÖNEBİLECEK Mİ? 

İsrail’in önde gelen yayınlarından Haaretz, Lübnan sınırındaki tahliyelerin son bulması için askeri yönetimin sivil hükümet üzerindeki baskısının arttığını yazdı. Gazete, ordunun “Hizbullah’ın lojistik hatlarının kesildiğini ve diplomasi için alan açıldığını” savunduğunu bildirdi.

Bugün uluslararası basın, Orta Doğu için iki farklı senaryonun eşiğinde olduğumuzda birleşiyor. Ya ABD’nin ağır ekonomik baskısı Tahran’ı ve müttefiklerini masaya getirecek ya da sürdürülen bu “liman mühürleme” stratejisi bölgeyi geri dönüşü olmayan bir patlamaya sürükleyecek. Gözler, bu gece yarısı Lübnan için yapılması beklenen resmi açıklamada.

HABER MERKEZİ

PİRHA- Ortadoğu, 28 Şubat’ta başlayan ve küresel dengeleri sarsan savaşın en kritik dönemeçlerinden birine girdi. Bugün dünya basını, ABD’nin İran’a yönelik başlattığı deniz ablukasının ekonomik sonuçları ile Pakistan’da gerçekleşmesi beklenen barış görüşmelerinin gölgesinde kalan diplomatik umutları manşetlerine taşıyor.

WASHİNGTON-TAHRAN HATTINDA DİPLOMATİK KUMAR: İSLAMABAD’DA İKİNCİ PERDE

The Guardian ve Reuters, ABD Başkanı Donald Trump’ın Pakistan Ordu Komutanı Mareşal Asım Munir’i “muazzam” olarak nitelendirmesini ve müzakerelerin 48 saat içinde başlayabileceği yönündeki sinyallerini manşetlerine çekti. Pakistan basınının geçtiği bilgilere göre, İslamabad yönetimi 22 Nisan’da sona erecek olan ateşkes dolmadan tarafları masaya oturtmak için zamana karşı yarışıyor.

Vance’in Şartı: Hafta sonu masayı terk eden Başkan Yardımcısı JD Vance, nükleer silahlardan vazgeçilmesine dair “kesin taahhüt” görmeden kalıcı barışın zor olduğunu yineliyor.

İran’ın Direnci: İranlı yetkililer ise sahada kaybetmediklerini, masada da “maksimalist” taleplere teslim olmayacaklarını vurguluyor.

DENİZLERDE EKONOMİK GİYOTİN: CENTCOM İRAN’I DÜNYADAN KOPARDI

The Wall Street Journal ve Al Jazeera’nın geniş yer ayırdığı haberlere göre, ABD Merkez Kuvvetleri (CENTCOM) ablukanın ilk 36 saatinde İran’ın deniz ticaretini tamamen felç etti.

Yüzde 90 Kayıp: Amiral Brad Cooper, İran ekonomisinin can damarı olan deniz ticaretinin durdurulduğunu açıkladı. Bu durum, özellikle Çinli alıcıların ve bölgedeki petrol trafiğinin tamamen yön değiştirmesine neden oldu.

Rich Starry Krizi: Çin sahipliğindeki bir tankerin ablukayı delmeye çalıştıktan sonra geri dönmek zorunda kalması, Washington’un “tarafsızlık gözetmeksizin uygulama” kararlılığının bir kanıtı olarak görülüyor.

İSRAİL-LÜBNAN ARASINDA TARİHİ TEMAS: WASHİNGTON ZİRVESİ

Uluslararası basında (özellikle CBC News ve Al Jazeera), İsrail ve Lübnan hükümetleri arasında Washington’da gerçekleştirilen doğrudan görüşmeler “tarihi bir fırsat” olarak nitelendiriliyor.

Hizbullah devre dışı mı? İsrail tarafı Beyrut’un “Hizbullah işgalinden kurtulma” arzusunu dile getirdiğini iddia ederken, Hizbullah bu görüşmeleri tanımayacağını ilan etti.

Lübnan’ın Yıkımı: Görüşmelerde Lübnan’ın yeniden inşası için ekonomik yardım paketleri konuşulsa da, İsrail’in Lübnan’daki operasyonlarını “ateşkes dışı” sayması barış umutlarını kırılganlaştırıyor.

KÜRESEL PİYASALARDA ATEŞKES MOLASI

Ekonomi basını (Bloomberg ve Financial Times), petrol fiyatlarındaki dalgalanmaya odaklanmış durumda. Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmasıyla 100 doların üzerine fırlayan ham petrol, İslamabad’da ikinci tur görüşme beklentisiyle 95 dolara geriledi. Ancak IMF ve Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), savaşın uzaması durumunda küresel bir resesyonun kaçınılmaz olduğu uyarısını sürdürüyor.

ULUSLARARASI TEPKİ: BARIŞ GÜCÜ ÖFKESİ

İngiltere, Kanada ve Japonya’nın aralarında bulunduğu 10 ülke, Lübnan’daki BM barış güçlerine yönelik saldırıları sert bir dille kınadı. BM Genel Sekreteri Guterres, serbest seyrüsefer hakkının uluslararası hukukun garantisi altında olduğunu hatırlatarak tarafları itidale çağırdı.

Dünya basınına göre bugün, bir yandan “mutlak abluka” ile İran’ın diz çöktürülmeye çalışıldığı, diğer yandan “muazzam bir anlaşma” umuduyla diplomatik kapıların aralandığı paradoksal bir gün olarak kayıtlara geçiyor. Önümüzdeki 48 saat, Ortadoğu’nun on yıllarını belirleyecek.

HABER MERKEZİ

PİRHA- ABD’nin İran limanlarına yönelik başlattığı deniz ablukasıyla Orta Doğu’da gerilim doruk noktasına ulaştı. Donald Trump’ın “İran anlaşmak istiyor” açıklamalarıyla petrol fiyatları 100 doların altına gerilese de, Hizbullah’ın Lübnan-İsrail görüşmelerini reddetmesi ve Hürmüz’deki ilk abluka ihlali barış umutlarını gölgeliyor.

ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşın yedinci haftasında, çatışmanın seyri stratejik bir ekonomik dayanıklılık testine dönüştü. ABD ordusu, dün itibarıyla İran limanlarına yönelik kapsamlı bir deniz ablukası başlattığını duyururken, diplomatik hatlarda tarihin en sert polemikleri ve en kritik müzakereleri eş zamanlı olarak yürütülüyor.

PİYASALARDA TRUMP İYİMSERLİĞİ, DENİZDE İLK İHLAL

Reuters’in haberine göre ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ablukanın İran kıyılarına giren veya çıkan tüm gemilere tavizsiz uygulanacağını açıkladı. Bu sert ilana rağmen, Başkan Donald Trump’ın Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısında kullandığı ifadeler piyasaları şaşırttı. Trump, “Karşı taraf bizi aradı, çok kötü bir şekilde anlaşma yapmak istiyorlar” diyerek bir diyalog kapısının açık olduğunu ima etti. Bu açıklama, küresel piyasalarda bir rahatlama yaratarak ham petrol fiyatlarını 100 doların altına çekti.

Ancak The Guardian’ın canlı blog verileri, sahadaki gerilimin sürdüğünü kanıtlıyor. ABD tarafından yaptırım uygulanan Çin sahipliğindeki “Rich Starry” adlı tanker bugün Hürmüz Boğazı’ndan geçerek ABD ablukasını fiilen test eden ilk gemi oldu. Çinli mürettebat taşıyan geminin bu hamlesi, Washington’ın “ateş açma” tehdidine karşı Pekin destekli bir meydan okuma olarak yorumlanıyor.

HİZBULLAH DİPLOMASİ KAPISINI KAPATTI: İLGİLENMİYORUZ

Müzakere masasındaki en büyük darbe ise Lübnan cephesinden geldi. Associated Press (AP)’ye Beyrut’ta özel bir röportaj veren Hizbullah’ın üst düzey siyasi yetkilisi Wafiq Safa, Washington’da on yıllar sonra ilk kez yapılması planlanan doğrudan Lübnan-İsrail büyükelçilik görüşmelerine dair çok sert açıklamalarda bulundu.

Safa, Lübnan hükümetinin İsrail ile bir ateşkes zemini aramasını “meşruiyet dışı” olarak nitelendirerek şu ifadeleri kullandı:

“Lübnan ile İsrail düşmanı arasında yapılacak bu müzakerelerin sonuçlarıyla hiç ilgilenmiyoruz ve bu sonuçlar bizi hiçbir şekilde bağlamıyor. Çıkacak hiçbir anlaşmaya uymayacağız.”

Bu açıklama, bölgedeki savaşın Lübnan ayağında merkezi hükümet ile Hizbullah arasındaki uçurumu derinleştirirken, Washington’daki barış çabalarının sahada karşılık bulmama ihtimalini artırdı.

VATİKAN İLE BEYAZ SARAY ARASINDA “AHLAK” SAVAŞI

Diplomasi trafiği sadece siyasi aktörlerle sınırlı kalmadı. Reuters muhabiri Joshua McElwee’nin geçtiği habere göre, aslen Şikagolu olan Papa Leo, Cezayir yolundaki uçuşunda Trump’ın kendisine yönelik “korkunç ve zayıf” saldırılarına yanıt verdi. Papa, İncil’deki “Ne mutlu barışı sağlayanlara” mesajının bazı politikacılarca istismar edildiğini belirterek, “Savaşa karşı sesimi yükseltmeye devam edeceğim çünkü masumlar ölüyor” dedi. Trump ise kendi kurduğu ve sahip olduğu sosyal medya hesabı olan Truth Social üzerinden Papa’yı dış politikada “felaket” olmakla suçlayarak polemiği tırmandırdı.

Bugün  uluslararası basında öne çıkan diğer kritik analizler ise şöyle:

The Guardian, İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi’nin, Avrupa’yı (Fransa ve Almanya) bir kaldıraç olarak kullanarak Trump üzerinde baskı kurmaya çalıştığını ancak Trump’ın İsrail ile olan eşgüdümlü tavrının bu diplomatik atağı kısıtladığını yazdı.

New York Times’in özel haberine göre, İran’ın uranyum zenginleştirmeyi 5 yıl askıya alma teklifine karşılık ABD’nin 20 yıl ısrarı, Pakistan’daki barış görüşmelerinin kilitlenmesine neden oldu.

Bölgede ilan edilen iki haftalık ateşkesin sonuna sadece 7 gün kala bir yandan askeri ablukalar diğer yandan “anlaşma santimetrelerle ölçülüyor” diyen diplomatik açıklamalar en kritik haftaya girdiğimizi gösteriyor.

HABER MERKEZİ

PİRHA- İslamabad’daki barış görüşmelerinin çökmesiyle Orta Doğu’da gerilim zirve yaptı. Trump yönetimi İran’a yönelik deniz ablukası başlattığını duyururken, küresel piyasalar sarsıldı ve petrol 100 doları aştı.

MÜZAKERELERİN ÇÖKÜŞÜ VE EKONOMİK ŞOK

Hafta sonu İslamabad’da düzenlenen ve on yılı aşkın süredir ABD ile İran arasındaki ilk doğrudan temas olan tarihi görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanması, bölgeyi topyekûn bir savaşın eşiğine getirdi. Reuters’ın aktardığına göre, iki haftalık hassas ateşkes, tarafların anlaşmaya varamaması üzerine yerini askeri yaptırımlara bıraktı.

Abluka Kararı: ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), bugün Basra Körfezi ve Umman Körfezi’ndeki tüm İran limanlarına giren-çıkan gemilere yönelik bir deniz ablukası başlatılacağını duyurdu.

Trump’ın Resti: Başkan Donald Trump, İran’a geçiş ücreti ödeyen her geminin durdurulacağını belirterek, “Bize veya barışçıl gemilere ateş açan her İranlı cehenneme sürülecektir!” dedi. Ayrıca ABD Donanması’nın Hürmüz Boğazı’ndaki İran mayınlarını imha etmeye başlayacağını açıkladı.

Ekonomik Sarsıntı: Abluka ilanıyla ham petrol fiyatları yüzde 7’den fazla artarak varil başına 100 doları aştı. Dolar yükselirken, ABD vadeli işlemleri sert düştü. Trump, yüksek akaryakıt fiyatlarının ara seçimlere kadar sürebileceğini itiraf etti.

Tıkanma Noktaları: Bir ABD yetkilisi, İran’ın uranyum zenginleştirmeyi durdurma ve Hamas, Hizbullah gibi yapılara desteği kesme taleplerini reddettiğini belirtti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi ise ABD’yi “maksimalist” tutumla suçladı.

ASKERİ TEHDİTLER VE SİYASİ BÖLÜNME

Ablukanın askeri yansımaları ve Washington’daki siyasi yankılarını manşetine taşıyan The Guardian, krizin derinleşen boyutlarını gözler önüne serdi.

İran’ın “Ölümcül Girdap” Uyarısı: İran Devrim Muhafızları, boğaz üzerindeki tam kontrollerini vurgulayarak, düşmanların herhangi bir yanlış adımda “ölümcül bir girdaba” hapsolacağını bildirdi. Deniz Kuvvetleri Komutanı Şahram İrani, Trump’ın tehditlerini “gülünç” olarak nitelendirdi.

Cumhuriyetçilerin Baskısı: Eski BM Elçisi Nikki Haley, bu durumu bir “sinir savaşı” olarak tanımlayarak Trump’a “işi bitirme” çağrısı yaptı. Haley, özel kuvvetlerin İran’ın nükleer stoklarına el koymak için hızlı bir operasyon düzenlemesi gerektiğini savundu.

Demokratların Felaket Uyarısı: Senato İstihbarat Komitesi Başkanı Mark Warner, Haley’nin önerisine şiddetle karşı çıktı. Warner, uranyum stoklarını ele geçirme girişiminin 10.000 asker gerektireceğini ve İran’ın kendi tesislerini bombalayarak Amerikan askerlerini tuzağa düşürebileceği konusunda uyardı.

Altyapı Tehditleri: Haberde ayrıca Trump’ın, Tahran geri adım atmazsa sadece limanları değil; su arıtma tesislerini, elektrik santrallerini ve köprüleri de bombalama tehdidini yinelediği vurgulandı.

HABER MERKEZİ

PİRHA- Reuters ve The Guardian kaynaklı haberlere göre ABD-İran ateşkesi sahada zorlanırken, Hürmüz Boğazı’ndaki fiili tıkanma küresel enerji akışını sekteye uğrattı. Petrol fiyatları 100 dolar sınırına dayanırken, taraflar birbirini ihlalle suçluyor.

ABD ile İran arasında varılan iki haftalık ateşkes, Pakistan’da yapılacak görüşmeler öncesinde ciddi bir sınavdan geçiyor. Reuters’ın aktardığına göre Washington, Tahran’ı petrol geçişini engellemekle suçlarken; İran ise İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarını ateşkes ihlali olarak gösteriyor. Sahadaki askeri hareketlilik ve diplomatik gerilim, ateşkesin kalıcılığına dair soru işaretlerini büyütüyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ DERİNLEŞİYOR

The Guardian’ın haberine göre, Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi (ADNOC) CEO’su Sultan Al Jaber, Hürmüz Boğazı’nın hala “açık olmadığını” açıkladı. İran’ın geçişleri “izin ve koşullara” bağladığını belirten Al Jaber, bu durumun küresel ticaret ve enerji güvenliği açısından ciddi risk oluşturduğunu vurguladı.

Şubat ayı sonunda başlayan çatışmaların ardından İran’ın fiilen kapattığı boğazdan, normalde dünya petrol ve gaz akışının yaklaşık beşte biri sağlanıyordu. Ancak ateşkese rağmen geçişlerin hala sınırlı olması, küresel enerji piyasalarını sarsmaya devam ediyor.

PETROL FİYATLARI 100 DOLARA DAYANDI

Enerji akışındaki daralma, fiyatlara da doğrudan yansıdı. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 4’ten fazla artarak 99 doların üzerine çıkarken, ABD ham petrolü 102 doları aştı. Uzmanlar, boğazdaki belirsizlik sürdükçe fiyatların yükselmeye devam edebileceği uyarısında bulunuyor.

Aynı süreçte Avrupa ve Asya borsalarında düşüşler yaşanırken, piyasalarda yüksek oynaklık dikkat çekiyor.

ATEŞKES İHLALİ TARTIŞMASI

Donald Trump, İran’ın anlaşmaya uymadığını belirterek petrol geçişinin sağlanmamasını sert sözlerle eleştirdi. Buna karşılık İran yönetimi, ateşkesin Lübnan’ı da kapsadığını savunarak İsrail’in saldırılarını ihlal olarak nitelendirdi.

İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırıları sürerken, Hizbullah ile karşılıklı çatışmalar da devam ediyor. Bu durum ateşkesin sahada uygulanabilirliğini zayıflatıyor.

GÖZLER PAKİSTAN’DAKİ GÖRÜŞMELERDE

Taraflar, Pakistan’ın arabuluculuğunda Cumartesi günü ilk kez doğrudan görüşmelere başlayacak. ABD heyetine JD Vance’in, İran heyetine ise Meclis Başkanı Mohammad Baqer Qalibaf’ın başkanlık etmesi bekleniyor.

İran’ın sunduğu 10 maddelik plan; yaptırımların kaldırılması, nükleer programın tanınması ve bölgedeki çatışmaların sona erdirilmesini içeriyor. Ancak sahadaki gelişmeler, müzakerelerin zorlu geçeceğine işaret ediyor.

KÜRESEL EKONOMİDE DALGALANMA

Finansal İstikrar Kurulu Başkanı Andrew Bailey, Ortadoğu’daki savaşın küresel piyasalar için “büyük bir şok” yarattığını belirtti. Artan belirsizlik, enerji fiyatları üzerinden dünya ekonomisini doğrudan etkiliyor.

Uzmanlara göre taraflar arasındaki gerilim sürse de, karşılıklı yıkım riski nedeniyle ateşkesin tamamen çökmesi kısa vadede düşük ihtimal olarak değerlendiriliyor.

ABD-İran ateşkesi kağıt üzerinde sürse de, Hürmüz Boğazı’ndaki fiili durum ve bölgesel çatışmalar, krizin henüz kontrol altına alınamadığını gösteriyor. Enerji akışındaki daralma ve artan jeopolitik riskler, küresel ekonomide yeni bir dalgalanma döneminin habercisi olabilir.

HABER MERKEZİ