PİRHA

Etiket: dut

  • Dersim’deki dut üreticilerinin don mağduriyeti Meclis gündemine taşındı!

    Dersim’deki dut üreticilerinin don mağduriyeti Meclis gündemine taşındı!

    PİRHA-DEM Parti Dersim Milletvekili Ayten Kordu, Dersim’deki dut üreticilerinin don mağduriyetini Meclis gündemine taşıdı. Kordu, “Don afeti nedeniyle zarar gören dut üreticilerinin kayıplarının telafisi için merkezi bütçeden bir destek programı hazırlanması düşünülmekte midir?” diye sordu. 

    DEM Parti Dersim Milletvekili Ayten Kordu, Dersim’deki dut üreticilerinin don mağduriyeti Meclis gündemine taşıyarak Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, tarafından yanıtlaması istemiyle soru önergesi verdi.

    “DUT ÜRETİMİ DURMA NOKTASINA GELMİŞTİR”

    Nisan ayında meydana gelen zirai don nedeniyle Dersim genelinde ciddi zarara yol açtığını belirten Ayten Kordu, “Don felaketi, bölge halkının temel geçim kaynağı olan dut üretimini neredeyse tamamen durma noktasına getirmiştir. Üreticiler yalnızca mevcut yıldaki ürün kaybıyla değil, ağaçların gelecek yıllardaki verim kaybı ve bakım maliyetleriyle de ciddi bir mağduriyet yaşamaktadır” dedi.

    “ULUKALE DUTU, YÜZDE YÜZ ORANINDA ZARAR GÖRMÜŞTÜR”

    İklim değişikliğinin etkilerinin her yıl daha fazla hissedildiğini ifade eden Kordu, konuşmasının devamında şışunları dile getirdi:

    “Bu tür felaketlerin tekrarlanma riski artmaktadır. Bu durum yalnızca ekonomik bir kayıp değil, aynı zamanda bölgenin sosyal dokusunu ve geleneksel üretim kültürünü tehdit eden bir sorun haline gelmiştir. Nisan ayında yaşanan zirai don felaketi nedeniyle yaklaşık 350 üreticinin emek verdiği coğrafi işaretli Ulukale Dutu yüzde yüz oranında zarar görmüştür.”

    “KAÇ ADET DUT AĞACI ZARAR GÖRMÜŞTÜR”

    Kordu, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle şu soruları sordu:

    -10-12 Nisan 2025 tarihlerinde Dersim’de meydana gelen zirai don olayında toplam kaç dekar tarım alanı ve kaç adet dut ağacı zarar görmüştür?

    -Özellikle coğrafi işaret tescilli Ulukale Dutu’nda meydana gelen hasarın oranı ve ekonomik kayıp miktarı Bakanlığınızca tespit edilmiş midir?

    -Bölgede yaşanan bu afet sonrası mağdur olan üreticilere yönelik bugüne kadar ne tür bir destek sağlanmıştır?

    -Tarım Sigortası (TARSİM) yaptırmayan ve Çiftçi Kayıt Sistemi’ne kayıtlı olmayan üreticiler için özel bir destek planı hazırlanması düşünülmekte midir?

    -Ulukale Dutu üretim alanlarının rehabilitasyonu ve zarar gören ağaçların bakımı için Bakanlığınızın bir programı veya destek paketi bulunmakta mıdır?

    -İklim değişikliğine bağlı olarak artış gösteren bu tür afetlerin önüne geçebilmek için bölge özelinde erken uyarı sistemleri ve tarımsal koruma önlemleri hayata geçirilecek midir?

    -Don felaketinin tarımsal üretim üzerindeki etkilerini azaltmak için bölgedeki üreticilere yönelik teknolojik destek, don önleme sistemleri ve eğitim programları planlanmakta mıdır?

    -2025 yılı itibarıyla Çemişgezek, Pertek ve Hozat ilçelerinde tarımsal üretim ve ihracat kaybına ilişkin Bakanlığınızın öngördüğü ekonomik kayıp miktarı nedir?

    -Coğrafi işaretli ürünlerin korunması ve bu tür afetlerde öncelikli destek kapsamına alınması için Bakanlığınız tarafından yürütülen veya planlanan çalışmalar nelerdir?

    -12 Nisan 2025 tarihinde meydana gelen don afeti nedeniyle zarar gören dut üreticilerinin kayıplarının telafisi için merkezi bütçeden bir destek programı hazırlanması düşünülmekte midir?

    -Ulukale Dut üreticilerinin ve Dersim Ticaret ve Sanayi Odası’nın defalarca dile getirdiği destek taleplerine bugüne dek neden karşılık verilmemiştir?

    -Coğrafi işaretli ürünlerin afet dönemlerinde destek kapsamı dışında bırakılmasının, bölgesel tarım ve kalkınma politikaları açısından yaratacağı olumsuz sonuçlara dair Bakanlığınızın bir değerlendirmesi var mıdır?

    -Paketleme tesisi kurulum aşamasında olan Ulukale Dutu’nun desteklenmemesi, Dersim’in gıda sanayisi yatırımlarını nasıl etkileyecektir? Bu konuda Bakanlığınızın aldığı bir önlem var mıdır?

    -Ulukale Dutunun destek kapsamına alınmamasının üretici göçünü hızlandıracağı yönündeki uyarılar hakkında Bakanlığınızın görüşü nedir? Bu riskin azaltılması için özel bir program hazırlanmakta mıdır?”

    PİRHA/ANKARA

  • Duttan pekmez yapılarak uzun yıllardır devam eden gelenek sürdürülüyor-VİDEO

    Duttan pekmez yapılarak uzun yıllardır devam eden gelenek sürdürülüyor-VİDEO

    PİRHA-Dersim’in Koçpınar köyünde büyüklerinin dereden su çekerek üzüm bağı ve dut ağaçlarını yetiştirdiğini söyleyen Birgül Berk, “Biz büyüklerimizin emeğini boşa vermemek için köyden bağa 4-5 kilometre yürüyerek dutları silkeliyoruz. Silkelediğimiz dutları pekmez yapıyoruz, Ulukale dutlarını da kurutarak kışlık ihtiyaçlarımızı karşılıyoruz” dedi.

    Doğa talanı politikalarıyla ekolojik denge bozulurken bir taraftan da doğanın bize sunduğu güzellikler sayesinde yaşamımızı sürdürmeye devam ediyoruz. Berk ve Keser ailesi yaz aylarında Dersim’in Pertek ilçesinin Koçpınar köyüne gelerek büyüklerinin büyük emeklerle ektiği bağda bulunan dut ağaçlarını silkeleyip pekmez yaparak hem ihtiyaçlarını karşılıyorlar hem de yıllardır devam ettirdikleri bir geleneği sürdürüyorlar.

    Sabahın 5’inde kalkıp eşyalarını eşeğe yükleyerek köyden 4-5 kilometre uzaklıkta büyüklerinin geçmişte büyük emek vererek ektiği bağa giderek dutun silkelenip, kaynatılıp, süzülüp ve son olarak da tepsilere konulmasıyla yorucu ama bir yandan da keyifli bir geleneğin tanığı olma fırsatı yakaladık.

    Koçpınar köyünde olduğu gibi geçmişine, kültürüne, geleneklerine dört elle sarılarak yaşamı yeniden kurmanın ne kadar değerli olduğunu bir kez daha canlı tanığı olduk.

    “BÜYÜKLERİMİZ DEREDEN SU ÇEKEREK BAĞI YETİŞTİRDİ”

    Büyüklerinin dereden su çekerek bağı yetiştirdiğini söyleyen Birgül Berk, “Büyüklerimizin emeğinin boşa gitmemesi için köyden bağa 4-5 kilometre yürüyerek dutları silkeliyoruz. Silkelediğimiz dutları pekmez yapıyoruz, Ulukale dutlarını da kurutarak kışlık ihtiyaçlarımızı karşılıyoruz” dedi.

    “PEKMEZ TEPSİLERDE 3 GÜN BOYUNCA GÜNEŞTE BEKLEMESİ LAZIM”

    Dutun pekmez olma aşamalarını anlatan Nihat Keser ise şunları söyledi:

    “Dutları silkeledik, kaynattık, ezdik, süzdük ve tepsilere aktardık. Pekmez tepsilerde 3 gün boyunca güneşte beklemesi lazım. Daha önce yaptığımızda rüzgâr vardı, havalar soğuktu 10 gün sürmüştü o zaman pekmez iyi olmamıştı. İnşallah yağmur yağmaz ve pekmezimiz istediğimiz kıvama gelir, emeği geçenlere teşekkür ediyorum” diye konuştu.

    Cihan BERK/DERSİM

  • Çelikhan’da kadınlardan organik dut pestili-VİDEO

    Çelikhan’da kadınlardan organik dut pestili-VİDEO

    PİRHA- Adıyaman’ın Çelikhan ilçesine bağlı Alevi köylerinden Recep Köyü’nde kadınlar, hiç bir katkı maddesi olmadan organik dut pestili yapıyorlar. Kadınlar pestili nasıl yaptıklarını PİRHA’ya anlattılar.

    Dut pestili, vitamin içeren tatlılar arasında yer alıyor.

    Adıyaman’ın Çelikhan ilçesine bağlı Alevi köylerinden Recep Köyü’nde kadınlar binbir emekle dut pestili yapıyor. Pestil tamamen organik.

    Kadınlar önce dutları kurutuyor ve sonra kaynatıyorlar. Biraz bal ve un katarak bir kıvam haline getiriyorlar. Sonrasında bezler üzerine serip ince bir tabaka halinde kurutuyorlar. Bezlerinin arkasını ıslak bir bezle silip yavaş yavaş onu ayırıyorlar, tekrar kurutmaya bırakıyorlar.

    Kuruduktan sonra kesip katlayıp yemeye hazır hale getiriliyor. Dutlara ilaç kullanılmıyor, pestiller tamamen doğal ve organik.

    “HİÇ BİR KATKI MADDESİ YOK”

    Recepli kadınlar dut pestilini nasıl yaptıklarını PİRHA’ya şöyle anlattılar:

    “Biraz ayran, biraz yağ, bal ve kurutulmuş duttan yapıyoruz. Biraz da un katıyoruz. Karışımı belli bir kıvama getirdikten sonra bezlerin üzerine yayıyoruz ince bir tabaka halinde. Sonra oradan arkasında ıslak bezle ıslatıp çözüyoruz. Tamamen organik, şeker gibi dışarıdan hiçbir katkı maddesi katmıyoruz. Kendimiz için yapıyoruz. Ayrıca üzümden de yapılıyor ama bu duttan yapılıyor.

    Veli BÜYÜKŞAHİN/ ADIYAMAN