PİRHA- Erzincan’da bulunan Yalınca Köyü Cemevi, Gağan’ı kutladı. Gağan kutlamasının temsili karakteri olan Kalo Gağan ve Fadikê’nin davul zurna eşliğinde canlandırıldığı performansta lokmalar pay edilerek halaylar çekildi.
Yalınca Köyü Cemevi, Alevilerde yeni yılı temsil eden geleneksel Gağan bayramını köy içerisinde hane hane dolaşarak coşkuyla kutladı. Çok sayıda kişinin katıldığı etkinlik Gağan’ın temsili karakteri olan Kalo Gağan ve Fadikê’nin davul zurna eşliğinde canlandırıldığı performans ile başladı.
Haneleri gezen Kalo Gağan ve Fadikê karakterleri kapısını çaldığı her evden un, şeker gibi lokmalar topladı. Köylülerin coşkuyla karşıladığı Gağan kutlamasında davul zurna eşliğinde halaylar çekildi.
Kırmanck diyaloglarla halkla buluşan Kalo Gağan ve Fadikê karakterleri renkli görüntüler ortaya çıkardı. Köylülerin coşkuyla karşıladığı Gağan kutlaması çok sayıda kişi çektiği halaylar sonrasında lokmaların pay edilmesi ile son buldu.
PİRHA- İzmir Dersim Dernekleri geleneksel Gaxan Bayramı’nı düzenlediği etkinlikte kutladı. Gaxan kutlamasının temsili karakteri olan Kalo Gaxan ve Fadikê’nin davul zurna eşliğinde canlandırıldığı performansta lokmalar pay edilerek halaylar çekildi.
İzmir’in farklı ilçelerinde çalışmalarını yürüten İzmir Dersim Dernekleri’nin ortaklaşa organize ettiği Gaxan kutlamasında çoşkuyla karşılandı. Bornova’da bulunan Sırrı Aydoğan Kültür Merkezi’nde gerçekleşen kutlama Gaxan’ın temsili karakteri olan Kalo Gaxan ve Fadikê’nin davul zurna eşliğinde canlandırıldığı performans ile başladı.
Kalo Gaxan ve Fadikê karakterleri salonda dolaşarak geleneksel lokma topladı. Çok sayıda kişinin coşkuyla karşıladığı Gaxan kutlamasında davul zurna eşliğinde halaylar çekildi.
Anadilde Kırmancki/Kurmanci diyaloglarla halkla buluşan Kalo Gaxan ve Fadikê karakterleri renkli görüntüler ortaya çıkardı. Programda Sanatçı Şevda Çiçek, Özer Kaysavuk, Grup Can sahne alarak eserlerini seslendirdi.
“ALEVİLİK SOSYAL BİR HAKİKATTİR, DEVLET DİNİ OLMAMIŞTIR”
Kutlamada lokma duası veren Cemal Abdal Ocağı Piri İsmail Doğan, Alevi inancının resmi devlet ve iktidar dini gibi dinlere katılmayarak sosyal hakikatini koruduğunu vurgulayarak şöyle konuştu:
“Bizim kültürümüz de insanlık tarihi kadar kadimdir. Alevilik Bektaşilik hak ile hak olmaktır. Yaşamsal değerlerimizdeki sorunlarımızı konuşarak hak, hukuku binlerce yıl önce sosyal bir hakikat haline getirmişiz. Bizim inancımız Alevilik resmi devlet ve iktidar dinlerine katılmadı. Alevilik sosyal bir hakikattir ve hiçbir ırka ait değildir. Hepsinin içerisinde bir harmanızdır ve hiçbiri birbirinden üstün değildir. İnançlar zalimlerin elinde tanınmaz hale geldi.
Atalarımızın örf adetlerini unutmayalım. Sözlü tarihimiz yazılı kitaplardan, tarihten daha da ötededir Bilim bile bunu böyle yorumluyor. Zalimlerin ayrıştırdığı inanaçlar aslında hakikatin formülasyonudur. Birlikte hareket edelim ki birlik daim olsun. Alevilik Avrupa’da inanç olarak her ülkede kabul edildi ve inanç öğretiliyor. Onlar mücadele ile bunu kazandı bizlerde burada mücadele ile kazanmak zorundayız. Hakların kardeşliği bizlerin hak hukuku ile buraya geldi. Alevilik zalimlere karşı hakkın dostluğudur. Kurumlarımızı sosyal ve toplumsal olaylarda destekleyip yanlarında duralım. El birliği, dil birliği gönül birliği yapmamız gerekiyor. Yoksa zalimler ekmeğimizi elimizden alıyor.”
“TOPLUMUMUZ CAN ÇEKİŞMEKTE”
Kutlamada konuşan Hüseyin Ozan ise, Alevi toplumsallığının hedef alınarak parçalandığına dikkat çekti. Ozan, toplumsal değerlere sahip çıkma çağrısında bulunarak şunları ifade etti:
İnsanlık kendini dört bir yanda toplumsal varlık olarak var etmiştir. Yolumuz üzerinden vücuda gelen bir toplumsal gerçekliğimiz vardır. Bu çağda çok ağır koşullar altında yaşıyoruz. Tarihsel yaşam alanlarından koparılmış, talip ocak ilişkisi sekteye uğratılmış, dünyanın dört bir yanına dağıtılmış, büyük oranda yoksullaştırılan ve can çekişmekte olan bir toplumuz. Her halk toplumsal varlığını yaşatmak için bir mücadele halindedir. Kendi insani değerlerine, anlam dünyasına ve yaşam tarzına sahip çıkmaktadır. Toplumsal değerlerimizi gittikçe yadsıyan, değersizleştiren bir zihniyetin etkisinde olan kuşaklarımız vardır. İnsan olmak toplumsallıkla mümkün ise bizlerde toplumsallığımıza sahip çıkmalıyız.
“YAŞAMSAL KILMAK ZORUNDAYIZ”
Gaxan hizmetleri bir aya yayılır. Hak dediğimiz kudret zaman ve mekanın dışında değildir. Hak kainatın kendi varından var etmiştir ve baktığı her varlıkta hakkın bir formülünü görür. Doğanın bütün mevsim geçişlerine insanlarımız bir kutsallık atıf etmiştir. Günümüzde tüm insanlıkla Tüm varlığın hakkın varlığını bildiğimizde tüm varlıklarla hakkın rızasına dayalı bir ilişki kuruyoruz. Dünyanın düştüğü hale bir bakın; savaş, kıyım, doğanın tahribatı bir vahşet. Dünyadaki vahşeti gördüğümüz zaman Alevi öğretisinin ne kadar evrensel olduğunuz görüyoruz. Biz bu kemaleti bildiğimiz, sahiplendiğimiz, içselleştirdiğimiz zaman bunlar ancak yerini bulabilir. Alevilik iddiasında olan herkes bunu dikkate almak, yaşamsal kılmak zorundadır. Tüm halklar yeni yılla bir arınma sürecine girerler. Yeni yılda yeni umutlarla başlar. Sağlık temennisi dilenir. Umut insan için çok önemlidir. Kal giden yılı temsil eder, Fadik ise gençtir yeni yılı temsil eder. Doğadaki döngüye mana yükleyerek onunla barışık yaşamayı esas alıyoruz.”
Katılanların coşkuyla karşıladığı Gaxan kutlaması çok sayıda kişi çektiği halaylar sonrasında lokmaların pay edilmesi ile son buldu.
PİRHA- Demokratik Alevi Dernekleri İzmir Şubesi Gaxan’ı kitlesel olarak kutladı. Tarihsel yaşam alanlarından göç eden Alevi toplumunun kültürünü unutmaması ve tarihsel hafızasının diri tutulması adına düzenlenen Gaxan’ı yüzlerce kişi sokağa çıkarak karşıladı.
Demokratik Alevi Dernekleri (DAD) İzmir Şubesi, Alevilerde yeni yılı temsil eden geleneksel Gaxan bayramını Bayraklı’ya bağlı Onur Mahallesinde kitlesel olarak coşkuyla kutladı. Çok sayıda kişinin katıldığı etkinlik Gaxan’ın temsili karakteri olan Kalo Gaxan ve Fadikê’nin davul zurna eşliğinde canlandırıldığı performans ile başladı.
“Gaxan pîroz be”, “Gaxan bimbarek bo” sloganları ve zılgıtları ile sokakları gezen Kalo Gaxan ve Fadikê karakterleri kapısını çaldığı her evden un, şeker gibi lokmalar topladı. Mahallelinin coşkuyla karşıladığı Gaxan kutlamasında davul zurna eşliğinde halaylar çekildi.
Anadilde Kırmancki/Kurmanci diyaloglarla halkla buluşan Kalo Gaxan ve Fadikê karakterleri renkli görüntüler ortaya çıkardı. Mahallelinin coşkuyla karşıladığı Gaxan kutlaması çok sayıda kişi çektiği halaylar sonrasında lokmaların pay edilmesi ile son buldu.
“TARİHSEL HAFIZIMIZI DİRİ TUTMA ADINA BİR ARAYA GELDİK”
Kutlamanın ardından Gaxan’ın anlam ve önemine ilişkin konuşan DAD Genel Merkez Yöneticisi Asil Benler, tarihsel hafızayı diri tutmaya dair bir araya geldiklerini kaydederek, “Mezopotamya ve Anadolu halklarının farklı isim ve çeşitli yöntemlerle kutladığı, biz Rêya Haq Alevilerinin ise Gaxan ismi ve ritüelleri ile karşıladığı yeni yıl kutlamasını gerçekleştirdik. Tarihsel yaşam alanlarımızdan çeşitli vesilelerle göç ettiğimiz metropollerde, kültürümüzü ve inancımızı unutmamak ve toplumsal hafızamızı canlı ve diri tutmak adına biraya geldik. Halkımız bu etkinlik aracılığıyla kadim Gaxand kültürünü coşkuyla karşıladı. Katılan, destek ve emek veren tüm canlara teşekkür ediyoruz. Gaxanê sima bimbarek bo. Gaxandê we pîroz be. Sersala we pîroz be. Gağanınız kutlu olsun” diye konuştu.
GAXAN NEDİR?
Yeni bir yıla girmenin her dinde, her inançta, her coğrafyada farklı ritüelleri var. Büyük bir hatta yayılan Dersim coğrafyasında ise yüzyıllardır yeni yılı Gaxan Bayramı ile kutlar. Bu ayda Kal Gaxan olarak bilinen bir ritüel ile yeni yıl karşılanır, eski yıl uğurlanır.
Aralık ayı, Dersim (Sivas, Erzincan, Varto, Hınıs, Bingöl, Elazığ ve çevre illerin kutladığı) Kızılbaş Alevilerinin en kutsal aydır. Çünkü Gaxan ayı inançlarını, ‘Reya Haq’ yani Hak Yol olarak niteleyen Dersim coğrafyasının ibadet ayıdır ve kutsallık atfettikleri günler ve bayramlarda bu süreçte başlar ve devam eder.
21 Aralık’ta ilk bayram olan Serê Salê (yeni yıl) hazırlıkları başlar ilk kırk günlük üçlemenin bayramı olan Kal Gaxan kutlamaları için haneler hazırlanma sürecine girer. Evlerin iç ve dış temizliği yapılır. Herkes için Gaxan hediyeleri düşünülmeye, ziyaretlerde öncelik sırası büyükten küçüğe sıralanmaya başlar.
Gaxan’da komşular ile bozuk olan ilişkiler düzeltilir, Hakk’a yürüyenler için ‘niyaz’ dağıtılır. Akşam evde ‘pêsare’ (bir tür çörek) yapılır. Pêsare’nin içine çeşitli büyüklükte üç ağaç konur. Bunlardan en kısası ‘rızk’, ortancası ‘evlilik’, en uzunu ise ‘bereket’i simgeler. Pêsare yenirken bunlar kime çıkarsa, o konuda şanslı demektir.”
