PİRHA- Dersim Merkez’de Pülümür ile Munzur Çayı’nın birleştiği yer olan ve Aleviler tarafından kutsal sayılan Gola Çetû ziyareti, Çarşeme Şaye (Kara Çarşamba) inancı dolayısıyla Dersimli yurttaşların lokma ve niyazlarının buluştuğu yer oldu. Dersimliler, kutsal gördükleri bu günde Gola Çetu’da çerağlar uyandırıp, niyaz dağıttı.
Dersim’de Alevilerin inanışına göre, “Xızır Ayı” olarak da bilinen Şubat ayının arkasından gelen Mart ayının ilk üç çarşambası “Çarşeme Şaye” olarak kabul edilir. “Çarşeme Şaye” aynı zamanda baharın başlangıcı sayılıyor. Bugünlerde evlerde, ziyaretlerde ve kutsal mekanlarda çerağlar uyandırılır, niyaz ve lokmalar dağıtılarak, kötülüklerden korunmak için dualar edilir. Aynı zamanda evlerde çerağlar uyandırılır ve çeşmelerden getirilen temiz sularla ev temizlenir. İnanışa göre bu ritüellerle yılın iyi geçmesini ve kötülüklerin uzaklaştırılarak, bir nevi arındırılma sağlanır.
“XIZIR HERKESİN YARDIMCISI OLSUN, KÖTÜLÜKLER BİZLERDEN UZAK KALSIN”
Gola Çetu ziyaretinde bir araya gelen Dersimli yurttaşlar, bu zamanlarda niyaz ve dualarıyla ziyaretlere gittiklerini, niyaz olup kötülüklerden arınmak istediklerini anlattılar.
Gola Çetu ziyaretinin kendileri için çok önemli ve kutsal olduğunu belirten yurttaşlar, inanışa göre kışın zorluk ve kötülüklerini bahara geçerken ziyaretlere giderek, evlerde çeşmelerden aldıkları temiz sularla temizlik yapıp, çerağlar uyandırarak, kötülükleri uzak tuttuklarına inanıyorlar. Aynı zamanda yeni yılın başlangıcı olarak kabul edilen bu süreçte, yeni yılda da kötülüklerin ve sıkıntıların kendilerinden, ailelerinden, komşularından uzak durmasını temenni ediyorlar.
PİRHA- Demokratik Alevi Dernekleri (DAD), Halep’in Şex Maqsûd ve Eşrefiye mahallelerinde Kürtlere yönelik süren saldırılara karşı Dersim’de Gola Çetu ziyaretinde basın açıklaması yaptı. Açıklamanın ardından çerağlar uyandırıldı, gulbanglar verildi ve lokmalar paylaşıldı.
Demokratik Alevi Dernekleri (DAD), Suriye’nin Halep kentinde Şex Maqsûd ve Eşrefiye mahallelerine yönelik sürdürülen saldırılara karşı Dersim’de Gola Çetu ziyaretinde basın açıklaması yaptı. “Katledilen canlarımızı anıyor, karanlığa karşı çerağ uyandırıyoruz” çağrısıyla yapılan açıklamada, Suriye’de yaşananların açık bir soykırım ve tehcir politikası olduğu vurgulandı.
Basın açıklaması, DAD Genel Merkez yöneticisi Hülya Bozkurt tarafından okundu. Açıklamanın ardından çerağlar uyandırıldı, gulbanglar verildi ve lokmalar dağıtıldı.
“KERBELA HER ÇAĞDA SÜRÜYOR”
Basın açıklamasında, Kerbela’nın yalnızca tarihsel bir olay olmadığı, her çağda mazlum ile zalimin karşı karşıya geldiği bir hakikat olduğu belirtilerek, bugün bu meydanın Suriye’de yeniden kurulduğu ifade edildi.
Halep’teki Şex Maqsûd ve Eşrefiye mahallelerinde yaşanan saldırıların, emperyalist çıkarlar ve tek tipçi faşist politikalar doğrultusunda gerçekleştirildiği belirtilen açıklamada; Kürtlerin, Alevilerin, demokratik Suriye’den yana tutum alan Sünni Arapların, Êzidîlerin, Hristiyanların ve ötekileştirilen tüm halkların hedef alındığı vurgulandı.
“SELEFİ BARBARLIK DEVLETLEŞTİRİLDİ”
DAD açıklamasında, BAAS rejiminin yıkılmasının ardından selefi ve siyasal İslamcı yapıların küresel ve bölgesel güçlerin desteğiyle iktidara taşındığına dikkat çekildi. Bu süreçte Alevi, Dürzi ve Hristiyan halklara yönelik katliamların gerçekleştirildiği, bugün ise Kürt halkının soykırım tehdidiyle karşı karşıya bırakıldığı ifade edildi.
HTŞ’nin Suriye’de iktidara geldiği günden bu yana etnik ve inançsal gruplara yönelik saldırıların durdurulamadığına işaret edilerek, Halep’te yüzlerce sivilin ve çocuğun katledildiği belirtildi.
“MUTABAKAT SONRASI SALDIRILAR DİKKAT ÇEKİCİ”
Açıklamada, Eşrefiye ve Şex Maqsûd mahallelerine dönük saldırıların, Suriye Geçici Hükümeti ile Rojava yönetimi arasında yapılan mutabakatın hemen ardından gerçekleştiğine dikkat çekildi. Mutabakat kapsamında QSD’ye ait mahallelerde bulunan ağır silah ve savaşçıların çekildiği hatırlatılarak, saldırıların bu süreçten sonra yoğunlaşmasının manidar olduğu vurgulandı.
“ROJAVA HALKLARIN UMUDUDUR”
Rojava’da inşa edilen rızalaşma temelli yaşam modelinin yalnızca Suriye halkları için değil, tüm bölge halkları için karanlığa karşı yakılmış bir umut olduğu belirtilerek, bu umudun kirli pazarlıkların konusu yapılamayacağı ifade edildi.
Türkiye’de barış ve rızalaşma söylemleri dillendirilirken, aynı anda Suriye sahasında tek tipçi politikaların desteklenmesinin büyük bir çelişki olduğu vurgulandı. Merkez medyanın kullandığı nefret dilinin de bu politikaların tamamlayıcısı olduğu kaydedildi.
Alevi halkların Rıza Yolunun talipleri olduğu hatırlatılan açıklamada, yaşanan zulmün reddedildiği ve kınandığı ifade edildi. Bölgesel devletlerin desteği olmaksızın bu saldırıların gerçekleşemeyeceği belirtilerek, halkların ortak yararının çatışmada değil; demokratik birlik, dayanışma ve eşit yaşamda olduğu vurgulandı.
GULBANGLAR VERİLDİ, LOKMALAR PAYLAŞILDI
Basın açıklamasının ardından Fetiye Yıldırım Ana, Baba Mansur Ocağı’ndan Sakine Cevahir ve Ergün Haydaroğlu tarafından gulbanglar verildi. Ardından lokmalar paylaşıldı.
Açıklama, Gaxan ayının ardından girilen Xızır ayının; Ortadoğu başta olmak üzere tüm dünyada halkların ve inançların eşitliği temelinde barışa vesile olması temennisiyle sona erdi. “Birbirinin Xızırı olma” bilinciyle dayanışmanın büyütülmesi çağrısı yapıldı.
PİRHA- Her yıl olduğu gibi bu yılda Dersimliler, Gola Çetu’da ‘Gağan Bayramı’nı kutladı. Yaşlısıyla genciyle birlikte Gola Çetu’da buluşan halk yeni yılın barış, huzur, bereket ve sağlık getirmesini dilediler.
Yeni yılın gelişini müjdeleyen gağan kutlamaları başladı. Her yıl Aralık ayının son haftasında başlayan Gağan zamanı, kış günlerinde her evin kapısı çalınır, ev halkının yeni yılı kutlanarak, dut, ceviz, yağ, un gibi ürünler ortak pişirilmek için toplanır. Bu, aynı zamanda yeni yıla katılma daveti de içerir. Ev sahipleri de bu temennilere karşılık, misafirleri ya eve davet edip ikramlarda bulunur ya da gıda olarak gönlünden ne koparsa kapıda bekleyen ziyaretçi topluluğuna vererek gönderir. Gağan zamanı, evler temizlenir, evin bacasından su dökülerek gelecek yılın, bereket getirmesi temenni edilir.
Gağan etkinliklerinin başında gelenlerden biri de, Gola Çetu’da yapılan kutlamalardır. Dersimliler, Gola Çetu’da buluşarak, yeni yılın gelişini simgeleyen ‘Gağan Bayramı’nı kutladılar. Yaşlısından çocuğuna kadar lokmalarını alarak Gola Çetu’ya gelen halk, burada çerağlarını uyandırdılar. Yapılan konuşmalarının ardından getirilen lokmalar tüm canlara pay edilerek ikrarlarını yerine getirdiler.
PİRHA-Dersim’de Gola Çetu Pülümür Çayı ve Munzur Çayı’nın birleştiği yer olduğu için kutsal bir ziyaret yeri olarak kabul ediliyor. Gola Çetu’nun önemini PİRHA’ya anlatan Celal Abbas Ocağı pirlerinden Zeynel Batar, “Gola Çetu iki suyun birleştiği yerdir, ulu bir mekândır. Gola Çetu’nun inancımızda çok önemli bir yeri vardır oraya giden insanlara murat isterlerse muradını, nasip isterlerse nasibini, sağlık isterlerse sağlığını verir. İnsanların dileklerini yerine getiren bir mekândır” dedi.
Dersim’de Pülümür Çayı ve Munzur Çayı’nın birleştiği yer kutsal bir ziyaret yeri olarak kabul ediliyor. Dersimliler Gole Çetu’ya Gole Xızır diyorlar. İki su burada birleşir. İnanışa göre, Xızır burada müsahiplik vermiştir Munzur’a. İki suyun birleşmesi Reya Hakk Aleviliği’nde ikrarlığa bir kanıttır ve kutsaldır. Dargınlar, küskünler barışırlarken gelip iki suyun birleştiği Gole Çetu’da durur birbirlerine ikrar verir ve ikrar alırlar.
Dersim kent merkezinde olan Gola Çetu ziyaretinin bir kısmı, 2009 yılında yapımı tamamlanan Uzunçayır barajının altında kalmaması için protestolar sonucu kurtarıldı.
Dersim Alevileri için kutsal bir ziyaret yeri olarak kabul edilen Gola Çetu’nun önemini Celal Abbas Ocağı mensubu PirZeynel Batar, PİRHA’ya anlattı.
“XIZIR’IN ASIL MEKÂNI GOLA ÇETU’DUR”
Gola Çetu’nun iki suyun birleştiği yer olduğu için ulu bir mekân olduğunu belirten Zeynel Batar, “Xızır murat verendir, bütün erkânı, bütün cemi cemaati, herkese her donda göstermiş olduğu yer Gola Çetu’dur. O yüzden Gola Çetu’nun inancımızda çok önemli bir yeri vardır. Oraya giden insanlara murat isterlerse muradını, nasip isterlerse nasibini, sağlık isterlerse sağlığını verir. İnsanların dileklerini yerine getiren bir ziyarettir. Onun için oraya aşk-ı niyaz edelim. Orayı koruma altına almamız lazım. Gola Çetu çok ulu bir mekândır. Xızır nereye giderse her tarafı yeşillendirir ve gittiği yerlere bolluk, bereket gelmiştir. Türkiye’nin her tarafında Xızır’ın mekânları var ama asıl mekanı Gola Çetu’dur” dedi.
PİRHA-Gola Çetu’ya yüzünü sürmüş, şifasını orada bulmuş iki kadın Beser ana ve Fatma ana, yeni nesilin ziyaretleri tanımadığını belirttiler. Her iki ana da, “Ziyarete geldiğimizde dünyanın derdini unutuyoruz. Gola Çetu’ya, Düzgün Baba’ya gidip ziyaretlerimiz olan taşımıza, ağacımıza gider şifa bulurduk” diyerek kutsallara sahip çıkılması çağrısında bulundular.
Dersim’de Pülümür Çayı ve Munzur Çayı’nın birleştiği yer kutsal bir ziyaret yeri olarak kabul ediliyor. Dersimliler Gole Çetu’ya Gole Xızır derler. İki su burada birleşir. İnanışa göre, Xızır burada müsahiplik vermiştir Munzur’a. İki suyun birleşmesi Reya Hakk Aleviliği’nde ikrarlığa bir kanıttır ve kutsaldır. Dargınlar, küskünler barışırlarken gelip iki suyun birleştiği Gole Çetu’da durur birbirlerine ikrar verir ve ikrar alırlar.
Dersim kent merkezinde olan Gola Çetu ziyareti, 2009 yılında yapımı tamamlanan Uzunçayır barajının altında kalmaması için protestolar sonucu bir kısmı kurtarıldı. Biz de bu ziyarete uğrayarak çıla yakıp, dua eden kadınlara mikrofon uzattık.
“BİZ ESKİLER BU KÜLTÜRÜ UNUTMAMIŞIZ”
“Eski itikatımızdır, bir şeyimiz varsa doktora gitmiyorduk lokmalarımızı pişirip geliyorduk” diyen Beser Yoltay, “Gola Çetu’ya, Düzgün Baba’ya gidip ziyaretlerimiz olan taşımıza, ağacımıza gider şifa bulurduk. Şimdi öyle değil. Biz eskiler bu kültürü unutmamışız, ziyaretlerimiz var. Eskiden çok çektik. Fakirlik, eziyet vardı ama bir gün hastane demedik, sağlıklıydık, çocuklarımızı doktora götürmüyorduk. Şimdi hastalık çok, her şeyde doktor diyoruz. Bu yakın bir zamanda benim dişim ağrıyordu, çocuklara telefon açtım doktora git dediler, ben yok dedim. Evde teberik var ben gidip onu atayım. Bana güldüler eve geldim Xızır olsun teberiği Uşene Ana’ya attım diş ağrım geçti. Benim de inancım bu” dedi.
“KUTSAL MEKANLARIMIZI UNUTMADIK”
“Bizim kutsal mekanlarımız, ziyaretlerimiz sular altında kaldı. Biz bugüne kadar hiç kutsal mekanlarımızı unutmadık”diyen Fatma Gülmez de şunları söyledi:
“Kurbanlarımızı kesip, çılalarımızı yakıyoruz. Atalarımızın takipçisiyiz ama gençlerimiz ziyaret ve kutsal mekanları bilmiyor. Herkes inancını yitirmiş. Bir şey oldu mu direkt hastaneye gidiyorlar biz öyle değiliz. Bir yerimiz ağrıdı mı geliyoruz, biraz buradan su alıp yüzümüze sürdük mü iyileşiyoruz. Eskiden kim giderdi doktora? Gola Çetu’ya herkes gelirdi. Aynı Düzgün Baba gibiydi şimdi öyle değil. Ziyaretlerimiz çoktur, insanlar ilkbahar ve sonbaharda giderlerdi kimsede hasta olmazdı. Şimdi öyle değil. Kimse gitmiyor. Ziyaret nedir diyorlar. Şimdi virüs var rahat gezemiyoruz. 65 yaşında olanlara kısıtlama getirmişler. Ben de sabah saat 10.00’da buraya geliyorum akşam 08.00’de eve gidiyorum. Ziyarete geldiğimde dünyanın derdini unutuyorum.”
PİRHA – Dersim Gola Çetu Parkı’nda ‘İki Nehir Bir Dilek’ karma resim sergisi sanatseverlerle buluştu. 100 ressamın eserlerinin sergilendiği etkinlikte birçok sanatçı da eserlerini seslendirdi.
Dersim merkezde bulunan Gola Çetu Parkı’nda 100 ressamın eserlerinin sergilendiği ‘İki Nehir Bir Dilek’ karma resim sergisi sanatseverlerle buluştu.
Kemal Dinç, Zeynel Batar, Aziz Erdoğan ve Gülsüm Hoş’un da ezgilerini seslendirdiği sergiye halk yoğun ilgi gösterdi.
Alevilerce kutsal kabul edilen ve halk arasında baharın müjdeleyicisi de sayılan “Kara Çarşamba (Çarseme Şiya)” gününde Dersim’deki kutsallardan biri olan Gola Çetu’yu ziyaret eden kadınlar, barış ve özgürlük diledi.
Dersim’in Pülümür ile Munzur Çayı’nın birleştiren ve Aleviler tarafından kutsal sayılan Gola Çetu ziyareti, “Kara Çarşamba (Çarseme Şiya)” olarak bilinen inanış nedeniyle dolup taştı. Kent halkı önem atfettikleri bu günde ziyaretgahlarında mum yakıp dua etti, sonrasında niyaz dağıttı.
Dersimli Alevilerin inanışına göre, “Xızır Ayı” olarak da bilinen Şubat ayının arkasından gelen Mart ayının ilk üç çarşambası “Kara Çarşamba” olarak kabul edilir. Yüzyıllardır devam eden bir gelenek Kara Çarşamba aynı zamanda baharın başlangıcı olarak da kabul edilir. Bugünlerde evlerde ve kutsal mekanlarda çıralar yakılır, kurbanlar kesilir, cemler tutulur ve lokmalar dağıtılır. Yılın iyi geçmesi ve kötülüklerin defedilmesi dilenir.
Kara Çarşamba nedeniyle Gola Çetu ziyaretine gelen kadınlar, bugünün önemine ilişkin Mezopotamya Ajansı’na konuştular.
BARIŞ VE ÖZGÜRLÜK DİLEDİLER
Medine Sitoci, aynı zamanda Xızır günü olduğunu belirttiği Kara Çarşamba’da darda olanların sıkıntılarından kurtulduğunu ifade etti. Sitoci, “Bizim için büyük bir öneme sahiptir. Özen gösterdiğimiz bir gündür. Bulunduğumuz ziyaretleri giderek, her şeyin hayırlısı olması temennisinde dilekler tutarız. Ben de bu Kara Çarşamba’da barış ve özgürlük dileklerinde bulundum” dedi.
Bese Çelik de, Kara Çarşamba’nın tüm murat, dilek ve isteklerin kabul görüldüğü bir gün olduğunu dile getirdi. Bugünlerde yılın iyi geçmesi temennisinde bulunduklarını söyleyen Çelik, “Ben de bu yıl lokma dağıtarak, sağlıklı ve huzurlu bir yıl geçmesini diledim” dedi.
Sultan Korkmaz ise, Kara Çarşamba’nın baharın gelişini müjdelediğini belirterek, “Özelikle sağlık ve huzur dileklerinde bulunulur. Ardından ülkeye huzur getirmesi temennisinde bulunulur. Kara Çarşamba iyilikleri ve güzellikleri temsil eder. 3 Çarşamba gelerek, mum yakıp dua ettim. Niyaz dağıttım” diye belirtti.
PİRHA – Dersimli Esma Arslan, Gağan’ın Alevilerin inancındaki yerini, Gağan ile ilgili neler yapıldığını PİRHA’ya anlattı.
Gağan’ın yeni yıla girmeden 3 gün önce başladığını söyleyen Arslan, Gağan’ın eskiden köylerinde nasıl yaşandığını, neler yapıldığını şöyle anlattı:
“Perşembe gecesi gömbe yapılır, o gömbenin içine eskiden tuluk yayılan ağaçlardan koyulurdu. Yerken o gömbenin içerisinde ağaçları bulmaya çalışırdık, bulmak bizi çok sevindirirdi. Dede cem bağlardı, herkes evinden lokma getirirdi. O cemde ateş yakardık. Pir evimizde kalırdı. Sabah kalkıp duasını ederdi. Gağan zamanı 3 gün eve su dökmezdik, çeşmeye giderdik; ilk gün çeşmeye tarhana götürürdük. Bir gece buğday götürürdük, 3. gece de ekmek götürüyorduk. Son sabah ise çeşmeden suyu getirir evde uyuyan herkesin üstüne atardık. Niyazımızı dağıtıyorduk.”
ORUÇ YENİ YILI KARŞILAMAK İÇİN TUTULUR
Arslan, “Bazı bölgelerde insanlar 3 gün oruç tutar ama hiç tutmayanlar da vardır. Oruç yeni bir yılı karşılamadır ve yapılan kutlamalarda yaşamın sürekliliği ve bereketli geçmesi için dualar edilir, niyazlar dağıtılır” diyerek Gağand toplamayla ilgili şunları söyledi:
“Gağand gezilir, herkesin evinden lokma toplanır birisinin evinde hep beraber yenilir. Herkes evinde ne lokma varsa onu verir. Lokmalar tek birisi için değil herkes için toplanır. İhtiyacı olanlara verilir. Kalık- Fatık oyunu oynanır. Fatık’ı kaçırmak isteyenler oluyor Kalık buna izin vermeyip çubukla insanları kovalıyor.”
İNANCIMIZI KÜLTÜRÜMÜZÜ YAŞATMALIYIZ
Eski geleneklerin devam etmediğini belirten Arslan, “Köylerden göçler yaşandı, köy hayatı bitince şehirde aynı kültürü yaşatmak zor oldu. Aynı kültürü yaşatmaya çalışan gençlerin sayısı azaldı. Eskisi gibi bu kültürümüzü, geleneklerimizi, inancımızı yaşamak istiyoruz. Aleviliği yaşatmak için, inancımızı yaşamak için çaba göstermeliyiz. Ben şehirde yaşıyorum, lokmamı yapacağım, yılın son günü ölmüşlerimiz için lokma pişireceğim. Yeni yıla girdikten sonra yine pişireceğim. Benim gibi yapan birçok insan var bunu da biliyorum” dedi.
JARA GOLA ÇETU’DA LOKMALAR VERİLDİ ÇIRALAR YAKILDI
Öte yandan sabah saatlerinde niyazını yapan insanlar Jara Gola Çetu ziyaretinde çıralarını yakıp lokmalarını dağıttılar.
