PİRHA- İzmir Dersim Kültür ve Dayanışma Derneği, 15 Mayıs Kürt Dil Bayramı’nı dün akşam dernek binasında düzenlenen özel bir etkinlikle kutladı. Yaklaşık 1,5 yıldır devam eden dil kursu öğrencilerinin bir araya geldiği kutlamada, ana dilin önemine vurgu yapılırken; katılımcılar yöresel lezzet zerfet eşliğinde Kırmancki ve Kurmanci klamlarla keyifli anlar yaşadı.
İzmir Dersim Kültür ve Dayanışma Derneği, 15 Mayıs Kürt Dil Bayramı’nı köklü gelenekleri ve ana dilin sıcaklığını buluşturan anlamlı bir etkinlikle kutladı. Dernek binasında bir araya gelen kursiyerler ve dernek üyeleri, bir yandan dilin zenginliğini klamlarla yaşatırken diğer yandan Dersim’in yöresel lezzetlerinden olan zerfeti yaparak bayramı hep birlikte paylaştı.
“ANLAMLI BULUŞMA”
1,5 yıldır dernek bünyesinde kesintisiz devam eden ana dil kursunun öğrencileri bu özel günde bir araya gelerek hem bayram kutlaması yaptı hem de pratik yapma imkanı buldu. Ana dilin kültürel kimliği korumadaki hayati önemine değinilen etkinlikte, kursiyerlerin gramer öğrenme çabalarının yanı sıra Kırmancki ve Kurmanci dillerinde seslendirdiği klamlar (türküler) geceye damgasını vurdu.
Dernek binasında devam eden ana dil kursu, kültürel mirası geleceğe taşımaya devam ediyor. Kursla ilgili öne çıkan detaylar ise şöyle:
Kursa aktif olarak 30 öğrenci devam ediyor.
Eğitimler her Çarşamba saat 18.00 ile 20.30 arasında gerçekleştiriliyor.
Kursiyerler sadece gramer öğrenmekle kalmıyor; ayda bir kez yerel sanatçıların da katılımıyla Kırmancki klamlar söyleyerek müzik eşliğinde dil pratikleri yapıyor.
PİRHA- Demokratik Alevi Dernekleri, yaptığı yazılı açıklamayla 21 Şubat Dünya Anadil Günü’nü kutladı. Açıklama Kurmancî, Kirmanckî ve Türkçe olarak yapıldı ve anadilin önemine dikkat çekildi.
1999’da Birleşmiş Milletler (BM) Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) tarafından kültürel çeşitliliği ve çok dilliliği desteklemek amacıyla 21 Şubat günü, Uluslararası Anadili Günü olarak kabul edilmiş, anadili ve anadilinde eğitim hakkı güvence altına alınmıştır.
Dünyanın birçok yerinde diller bir bir yok olurken, UNESCO Dünya Tehlike Altındaki Diller Atlası’na göre, Türkiye’de 18 yok olmuş veya yok olma tehlikesi altında olan dil var.
Birleşmiş Milletler tarafından 21 Şubat günü ilan edilen Dünya Anadili Günü dolayısıyla Demokratik Alevi Dernekleri (DAD) Genel Merkezi yazılı bir açıklama yayımladı. Açıklamada, anadilde eğitim ve ibadetin gasp edilemez bir hak olduğu vurgulanarak, tekçi politikalara son verilmesi çağrısı yapıldı.
Açıklamada, insanlık kavramının tüm halkları ve onların kültürel, dilsel çeşitliliğini kapsadığı belirtilerek, 21 Şubat’ın asimilasyon ve soykırım kıskacındaki mazlum halklar açısından önemli bir farkındalık ve mücadele günü olduğuna dikkat çekildi.
“ANADİLDE CEM YÜRÜTÜLMELİ”
“Kürt Aleviler olarak dilsel manada asimilasyon kıskacında eritilmekte, dilsel yitimle birlikte inanç dünyamızdaki pek çok manevi anlam da kaybolmaktadır. Anlam dünyamız çoraklaşmaktadır” ifadelerine yer verilen açıklamada, Raa/Rêya Heq-Alevi süreklerinin asimilasyonu reddetmesi gerektiği, cem ve ritüellerin anadilde yapılmasında ısrarcı olunması gerektiği belirtildi.
“ANADİLİMİZDE İBADET BİR HAKTIR, GASP EDİLEMEZ”
DAD açıklamasında şu çağrıya yer verildi:
“Anadilinde eğitim ve anadilimizde ibadet bir haktır, gasp edilemez! Tek tipçi zihniyet ve politikalar terk edilmeli, halklarımızın ortak yaşam alanı olan bu topraklarda rızalı-ikrarlı yaşamın kapıları açılmalıdır.”
Son olarak, “Zaman Sahipsiz, Mekân Rızasız, Mazlum Çaresiz Değildir” sözleriyle biten açıklama, Dünya Anadili Günü’nde halkların dayanışmasını ve demokratik mücadeleyi yükseltme çağrısı olarak paylaşıldı.
PİRHA- 21 Şubat Dünya Ana Dili Günü’nü kutlayan DAD Genel Merkezi, devletçi sistemlerin dayattıkları tekçi inkar ve asimilasyon politikaları aracılığı ile dünya genelinde birçok dilin yok olduğunu belirterek, “Tüm baskı politikalarına karşı anadili konuşma, yazma, anadilde cem yapma ve erkân yürütme konusunda ısrarcı ve yeniden inşacı olmak mümkün. İnkarcı sisteme karşı anadilinde eğitim mücadelesini güçlendirmekte bu açıdan vazgeçilmezdir” açıklamasında bulundu.
Demokratik Alevi Dernekleri (DAD) Genel Merkezi 21 Şubat Dünya Ana Dili Günü nedeniyle yazılı bir açıklama yayımladı. Kürtçenin Kurmancî ve Kirmançkî lehçelerinde yapılan açıklamada Rêya Heq coğrafyasında toplumsal itikat ve ritüellerin haliyle etnisite gerçekliği içerisinde anadili ile hayata geçirildiğine vurgu yapılarak, Kürt dili ve lehçeleri üzerindeki baskı, inkar ve asimilasyon politikalarının toplumun “Xızır’ın dili” olarak tanımladığı dil gerçeğinin, Alevilikle olan bağı koparılmak istendiğine dikkat çekildi.
Cemlerin anadilinde yapılmaz olduğu, erkanlar ve ritüellerimiz büyük oranda Türkçeleştirildiği gerçekliğine işaret edilen DAD açıklamasında, 21 Şubat Dünya Anadili günü vesilesiyle asimilasyon gerçeği ile mücadele etmek adına genel merkezlerinin bulunduğu Dersim’de Kürtçe’nin Kirmançkî(Zazaki) ve Kurmancî(Kirdaşkî) lehçelerinde dil atölyesi başlatıldığı bilgisi de verildi.
“DEVLETÇİ SİSTEMLERİN İNKAR-ASİMİLASYON POLİTİKALARI BİRÇOK DİLİ YOK ETTİ”
DAD Genel Merkezi’nin 21 Şubat Dünya Ana Dili Günü açıklaması şöyle:
“Devletçi sistemler dayattıkları tekçi inkar ve asimilasyon politikaları aracılığı ile dünya genelinde birçok dili yok etmiş ve birçok dilinde kendini yeniden üretmesini engeller durumda olmuşlardır. Yaşadığımız ülkede İttihat ve Terakki döneminden bugüne kadar yürütülen tekçi politikalar sonucunda ise aynı asimilasyon gerçeği çok daha ağır bir şekilde önümüze çıkmaktadır. Tehlike Altındaki Dünya Dilleri Atlası’nda Türkiye’den 18 dil veya lehçe yer alıyor. Atlasta yer alan bilgilere göre; Hertevin, Gagavuzca, Ladino, Süryanice, Abazaca, Hemşince, Lazca, Pontus Yunancası, Romani, Adige, Kabar-Çerkes dilleri ve Kürtçe’nin Kirmançkî(Zazaki) lehçesi tehlike altında bulunuyor.
Dünyayı diller mezarlığına çeviren bu tekçi Nehak sisteme karşı, Raa/Rêya Heq-Hak Yol Alevi inancımız toplumların kültürel değerlerine olan felsefik bakış açısını “yetmiş iki dil bizdedir” yaklaşımıyla açıklar. Her dili ve her ulusal-kültürel zenginliği bu demokratik kavrayışı ile ele alır ve yine her birini kendi doğalarında birer hakikat görerek eşit oranda ikrar verir.
“CEMLERİMİZ, ERKANLARIMIZ, RİTÜELLERİMİZ BÜYÜK ORANDA TÜRKÇELEŞTİRİLDİ”
Rêya Heq coğrafyasında toplumsal itikat ve ritüeller haliyle etnisite gerçekliği içerisinde anadili ile hayata geçirilmekteydi. Günümüzde Kürt dili ve lehçeleri üzerinde ki baskı, inkar ve asimilasyon politikaları bu gerçeğide ilk elden hedeflemiş ve toplumumuzun “Xızır’ın dili” olarak tanımladığı dil gerçeğinin, Alevilikle olan bağı koparılmak istenmiştir. Kürtçe üzerinde ki baskı ve inkar politikaları sonucunda, gösterilen anlamlı çabalar olmasına rağmen genel açıdan gündelik yaşamda anadilin kullanımı oldukça düşmüş, cemlerimiz anadilinde yapılmaz olmuş ve gulbanglarımız, erkânlarımız, ritüellerimiz büyük oranda Türkçeleştirilmiştir.
Kuşkusuz bu durumu tersine çevirmek adına bizlere büyük görevler düşmekte. Tüm baskı politikalarına karşı anadili konuşma, yazma, anadilde cem yapma ve erkân yürütme konusunda ısrarcı ve yeniden inşacı olmak mümkün. İnkarcı sisteme karşı Anadilinde eğitim mücadelesini güçlendirmekte bu açıdan vazgeçilmezdir.
GENEL MERKEZ OLAN DERSİM’DE DİL ATÖLYESİ BAŞLATILDI
21 Şubat Dünya Anadili günü vesilesiyle asimilasyon gerçeği ile mücadele etmek adına genel merkezimizin bulunduğu Dersim’de Kürtçe’nin Kirmançkî (Zazaki) ve Kurmancî( Kirdaşkî) lehçelerinde dil atölyesi başlatıyoruz. Bir toplumun dili kurslara, atölyelere ve haftalık birkaç saate sıkıştırılmış öğrenim programlarına sığdırılamayacığının bilinciyle Anadilinde eğitim için mücadele etmeye de devam edeceğimizi belirtiyoruz. 21 Şubat Dünya Anadili Günü tüm dünya halklarına kutlu olsun!
Roza Zonê Dayîka Bimbarek Bo!
Roja Zimanê Dayikê Pîroz Be!
Zimanê me Îtîqatê me ye!
Zonê ma Îtîqadê ma yo!”
PİRHA-Demokratik Alevi Dernekleri (DAD) Dersim’de Kırmanckî ve Kurmancî ana dili atölyesi başlatacak. Unutulmaya yüz tutmuş ana dilleriyle ilgili bir eğitim atölyesi başlatacaklarını söyleyen DAD Kadın Sekreteri Nadide Yallı, “21 Şubat Dünya Ana Dili Günü’nde bu atölyenin startını vereceğiz. Ana dilini konuşmak isteyen herkesi eğitim atölyesine davet ediyoruz” dedi.
UNESCO Dünya Tehlike Altındaki Diller Atlası’na göre Türkiye’de 18 tane yok olmuş veya yok olma tehlikesi altında olan dil olduğunu gösteriyor. 21 Şubat Dünya Ana Dili Günü, Türkiye’de özellikle ana dili Kürtçe, Arapça, Lazca, Ermenice, Hemşince, Çerkezce, Çeçence, Süryanice gibi dillerden olan milyonlarca çocuğun kendi ana dillerinden koparıldığı ortamda kutlanmaktadır.
Demokratik Alevi Dernekleri (DAD) Dersim’de Kırmanckî ve Kurmancî ana dili atölyesi başlatacak.
DAD Kadın Sekreteri Nadide Yallı, açmayı planladıkları ana dili atölyesine ilişkin PİRHA’ya konuştu.
“ANA DİLİNİ KONUŞMAK İSTEYEN HERKESİ EĞİTİM ATÖLYEMİZE DAVET EDİYORUZ”
Demokratik Alevi Derneği olarak unutulmaya yüz tutmuş ana dilimizle ilgili bir eğitim atölyesi başlatmayı düşündüklerini ifade eden DAD Kadın Sekreteri Nadide Yallı, “Biz ana dilimizi Hızır’ın dili olarak görüyoruz ancak demokratik anlamda bu konuda mücadele etmemize rağmen karşılık bulamadık. Biz de Demokratik Alevi Dernekleri olarak dil atölyesi başlatmayı karar verdik ve 21 Şubat Dünya Ana Dili Günü’nde bu atölyenin startını vereceğiz. Kırmanckî ve Kurmancî dil eğitiminde bize bu konuda öncülük edecek öğretmen arkadaşlarımızla birlikte bir eğitim atölyesi başlatacağız. Bizimle birlikte olmak isteyen ve ana dilini konuşmak isteyen herkesi eğitim atölyesine davet ediyoruz” dedi.
PİRHA – Milletvekili Ayten Kordu, Van’dan İstanbul Havalimanı’na giden bir yurttaşın, Kürtçe kamusal hizmet alamaması nedeniyle yaşadığı mağduriyeti Meclis gündemine taşıdı. Kordu, Ulaştırma ve Alt Yapı Bakanlığına “Havalimanlarında 36 dil, 80 lehçede çeviri olanağı sunulmasına karşın Kürtçe hizmetin verilmemesinin gerekçesi nedir?” sorusunuyöneltti.
DEM Parti Dersim Milletvekili Ayten Kordu, Van’dan İstanbul’a yolculuk yapan bir yurttaşın, Türkçe bilmemesi nedeniyle yaşadığı mağduriyeti Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne taşıdı.
Milletvekili Ayten Kordu, hazırladığı soru önergesinde ana dilin önemine vurgu yaparak şu ifadelere yer verdi:
“Dil, bir iletişim aracı olmasının yanı sıra, bir kültürün de taşıyıcısıdır. Bu nedenle kültürün gelişip serpilmesi dilin kullanımıyla doğrudan bağlantılıdır. Dil, eğitimde, kamusal hizmette kullanıldığı ölçüde sürekli olarak kendini yenileyebilir, hayatın her alanında meydana gelen değişimlere kendini uyarlayabilir, yeni kavramlar bulur, diğer dillerle etkileşime girer ve giderek daha zengin bir içeriğe kavuşur. Buna karşılık eğitimde ve kamusal alanda kullanılması yasaklanan bir dil, gündelik yaşama hapsolur ve gün geçtikçe zayıflayıp yoksullaşır. Bu anlamda yüz yılı aşkın bir süredir başta Kürtçe (Kurmancî, Kirmançkî) olmak üzere Türkçe dışındaki dillerde ana dilinde eğitimin olmaması ve Türkçe dışındaki dillerde kamusal hizmetlerin verilmemesi Türkçe dışındaki dillerin süreç içerisinde yoksullaşıp yok almasına yol açmaktadır. Bununla birlikte Türkçe bilmeyen yurttaşları kamusal hizmetlerden yoksun bırakmakta ve birçok sorunlara neden olmaktadır. Son olarak 17.02.2024 tarihinde Van’dan İstanbul Havalimanı’na gelen annenin Türkçe bilmemesinden dolayı kamusal hizmet alamadığı için uzun süre bekletildiği için aile ve yurttaşlar tarafından tepkiyle karşılanmıştır. Buna karşın Valilik ise söz konusu yapısal soruna olan yaşlı annenin Türkçe bilmemesinde dolayı yaşadığı soruna dair bir açıklama yapmak yerine manipülatif bir anlayışla çeşitli fotoğraflar yayınlayarak basında yer alan süre ile ilgili bilgiler vermiştir. Bu aslında Kürtlerin yabancı olmadığı, Kürtlere karşı işlenen suçlarda valiliklerin yaptığı tek düze manipülatif açıklamalardan sadece bir örnek. Özellikle kamu görevlilerinin işlediği suçlara karşı başta valilikler olmak üzere kamu kurumları aynı retorikle suçları örtbas etmeye ve manipüle etmeye yönelik açıklama yaparak söz konusu suçları örtmekte, kamuoyunun sorunun özüne odaklanmasını engellemektedirler. Bu da aslında tarihsel anlamda Kürt sorunun inkârı ve çözümsüzlüğüne dair pratiklerin bir sonucudur.
Bu anlamda uçaklarda herhangi bir tehlike anında nasıl davranılması gerektiğini anlatan, “güvenlik önlemi anonsları” ile birlikte yer hizmetlerinde Kürtçe (Kurmancî, Kirmançkî) olmak üzere Türkçe dışındaki dillerde kamusal hizmetin verilmesinin gerekliliğini bir kez daha açığa çıkarmıştır. Dolayısıyla başta uçaklarda olmak üzere otobüs, metrobüs gibi toplu taşıma araçlarında hem anonsların hem de yer hizmetlerinin Türkçe dışındaki dillerde de verilmesine yönelik adımların ivedilikle atılması gerekmektedir. Bu adımların atılması, Türkiye’nin en önemli sorunlarından biri olan Kürt sorunun çözülmesine dair de pozitif bir katkı yapacaktır.”
“KÜRTÇE HİZMETİN VERİLMEMESİNİN GEREKÇESİ NEDİR?”
Milletvekili Ayten Kordu, Ulaştırma ve Alt Yapı Bakanlığı’na şu soruları yöneltti:
“*17.01.2024 günü İstanbul Havalimanı’nda bir yurttaşımızın Türkçe bilmediği için havalimanında hizmet alamaması ile ilgili herhangi soruşturma açılmış mıdır? Ailenin bu konudaki görüşüne başvurulmuş mudur?
*Kamusal alanda anadil kullanımının en kritik olduğu alanlardan birisi olan başta uçak ve havalimanında hizmetler olmak üzere toplu taşıma araçlarında Kürtçe (Kurmancî, Kirmançkî) olmak üzere Türkçe dışındaki ana dillerde anons, çeviri ve diğer kamusal hizmetin verilmesine yönelik bir planlamanız var mıdır?
*Uçak anonslarının Türkçe dışındaki anadillerde yapılmasına ilişkin çokça idari başvuru olduğu halde neden bugüne değin uçaklarda ve havalimanlarında Türkçe dışındaki anadillerinde anons yapılmamakta ve çeviri hizmeti verilmemektedir?
*Havalimanlarında 36 dil, 80 lehçede çeviri olanağı sunulmasına karşın Türkiye’de Türkçe dışında en çok konuşulan dil olan Kürtçe’de (Kurmancî, Kirmançkî) bu hizmetin verilmemesinin gerekçesi nedir?
*Şubat 2024 tarihi itibariyle Türkiye’deki havalimanlarında kaç dilde hizmet verilmektedir?”
PİRHA-Mikaîl Aslan ve Cemîl Qoçgîrî´nin “Rû bi Rû” (Yüzyüze) albümünün lansman konseri 26 Mart Pazar günü, Almanya’nın Rüsselsheim şehrinde gerçekleşecek.
Mikaîl Aslan ve Cemîl Qoçgîrî´nin yirmi yıllık müzik yolculuklarına adadıkları “Rû bi Rû” (Yüzyüze) albümü dinleyici ile buluşuyor. Kalan Müzik etiketini taşıyan albüm Zazaca, Kurmancca, Ermenice ve Türkçe şarkılar ile iki enstrümantal eserden oluşuyor.
Kendi müzik serüvenlerinin yanı sıra yirmi yıldır ortak çalışmalara da imza atan ve aynı sahneyi paylaşan Mikaîl Aslan ve Cemil Qoçgîrî, üç yılda tamamladıkları “Rû bi Rû” adlı albümleri ile dinleyici karşısına çıktılar. Sanatçılar, gelenek ile yenilik arasında bir arayışa odaklanan albüme yazdıkları metinde şu ifadelere yer verdiler: “Dostun bahçesinde, gülün gül ile tartıldığı terazide ‘Rû bi Rû’ (Cemâl Cemâle) durduk. Üç yılda tamamladığımız bu albümü, yirmi yıllık dostluğumuza adıyoruz.”
Albümde Doğan Munzuroğlu, Cemal Taş, Cengiz Aslan, Selîm Temo, Ayşe Şavaqî, Ibrahîmê Xaşxaşe ve Orhan Güldağ gibi şairlerin şiirlerinden bestelenen parçalara yer verilmiş. “Sasun” adlı Ermeni halk şarkısının yanısıra iki enstrümantal eserin de bulunduğu albümde Neşet Ertaş’ın Mahzunî Şerif’e yazdığı “Neşet’ten Mahzunî’ye“ adlı şiirden yapılan beste de dikkati çekiyor. Müziği Mikaîl Aslan’a ait olan beste, 2021 yılında kaybettiğimiz Hasan Saltık’a ithaf edilmiş. “Rû bi Rû”nun lansman konseri ise, 26 Mart Pazar günü, Almanya’nın Rüsselsheim şehrinde gerçekleşecek.
PİRHA-Mersin Dersimliler Derneği 21 Şubat Dünya Anadil Günü vesilesiyle etkinlik düzenledi.
Bugün 21 Şubat Dünya Anadil Günü. Dünyada bir çok dil ve lehçe unutulmakla yüz yüze kalmış durumda.
Mersin Dersimliler Derneği de, anadilin önemine dikkat çekmek amacıyla dernek binasında 21 Şubat Dünya Anadil Günü vesilesiyle etkinlik düzenledi. Kürtçe’nin Kurmanci ve Kurmancki lehçelerinde şarkıların, hikayelerin anlatıldığı etkinlikte konuşan dernek başkanı Nurşen Çığlık, anadili ile yaptığı konuşmada dilin geleceğe taşınması için yaşamın her alanında anadilin kullanılması gerektiğini ifade etti.
PİRHA-Eğitim-Sen Dersim Şube Başkanı Hüseyin Kasun, İHD Dersim Şube Eşbaşkanı Gönül Sonbahar ve HDP Dersim İl Eşbaşkanı İbrahim Kasun, anadilin önemine dikkat çekerek, 21 Ocak’ta sona erecek ortaöğretimdeki ders seçimlerinde anadil derslerini seçme çağrısında bulundu.
Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ortaokullarda 2022-2023 eğitim ve öğretim yılında okutulacak seçmeli dersleri tercih süreci 4 Ocak 2022’de başladı. Öğrencilerin tercih ettikleri dersleri 21 Ocak 2022’ye kadar okul müdürlüklerine bildirmesi gerekiyor. Yaşayan Diller ve Lehçeler (5, 6, 7 ve 8. sınıflar) dersi kapsamında, Kurmanci ve Kırmancki dersleri seçmeli dersler arasında yer alıyor.
Ortaöğretimde 21 Ocak’a kadar seçmeli derslerde son gün. Seçmeli derslerde öğrenciler anadil dersini seçebilecekler. HDP Dersim İl Eşbaşkanı İbrahim Kasun, Eğitim-Sen Dersim Şube Başkanı Hüseyin Kasun ve İHD Dersim Şube Eşbaşkanı Gönül Sonbahar ortaokullardaki seçmeli dersler için ‘Anadilimizde eğitim görelim’ çağrısı yaptı.
“DİLİN ADI VAR AMA KENDİSİ YOK”
Dil insanlar arasında iletişimi sağlayan bir araç olduğunu dile getiren Eğitim-Sen Dersim Şube Başkanı Hüseyin Kasun, “Ana dil onu konuşan toplumlar için sadece bir araç değil aynı zamanda tarih, kültür, duygu ve düşüncenin aktarım aracıdır, yani bir toplumun kültür ve tarih aktarıcısıdır. Son 30-40 yıllık süreçte coğrafyamıza baktığımızda kullanılan diller Kurmanci ve Kırmanckidir. Anadil büyükler tarafında konuşulurken çocuklar bilmemektedir, yani kuşaklar arasındaki bağ kopmuş demektir. Bu aynı zamanda asimilasyon anlamına da gelmektedir. Tarih, kültür, duygular dille yaşanır ve gelecek nesillere aktarılır. 2012 yılında yönetmelikle yabancı dil kapsamında yaşayan dil ve lehçeler öğrenim müfredatına girdi ancak bununla ilgili altyapı çalışmaları tamamlanmadı. Yeteri kadar öğretmen atanmadı sadece göstermelik olarak kaldı. Dilin adı var ama kendisi yok. Bu anlamda velilerimiz ve öğrencilerimiz önümüzdeki eğitim-öğretim döneminde kendi kültürlerinin taşıyıcısı olan dili seçsinler” diye belirtti.
“DİLİMİZ KİMLİĞİMİZİN AYRILMAZ BİR PARÇASIDIR”
Hiçbir dilin birbirinden üstün olmadığını ve her dilin kendine özgü bir değeri olduğunu ifade eden İHD Dersim Şube Eşbaşkanı Gönül Sonbahar da, “Anadil bir süzgeçtir ve her çocuk anadilini seçme hakkına sahiptir. Eğitimin anadille yapılması gerekiyor ama bizim gibi tekçi zihniyeti oturtmaya çalışan ülkelerde ne yazık ki asimilasyon politikaları öncelikli olmakta ve farklılıklara asla yer verilmemektedir. Anadilde eğitimi savunuyoruz ama tamamen anadilde eğitimin mümkün olmayacağını da ne yazık ki kabul etmek gerekiyor. Çünkü mevcut siyasi iktidarla bunun olmayacağı açıkça ortadadır. Anadilin varlığını sürdürmesi önündeki en büyük tehlike anadilde eğitimin olmamasıdır. Dilimiz kimliğimizin ayrılmaz bir parçasıdır. Acaba ders verilir mi diye endişe duymadan anadilde eğitimi seçmeliyiz. Kazanılan bir hak varsa bizler o hakka sahip çıkmalıyız” diye konuştu.
“ANA DİLİMİZİ ÇOCUKLARIMIZA ÖĞRETELİM”
Dilin kaybolmaması için çocuklara öğretilmesi gerektiğini vurgulayan HDP Dersim İl Eşbaşkanı İbrahim Kasun ise, “Çocuklarımızla anadilimizi konuşursak öğrenirler ama çocuklarımızla konuşmazsak dilimiz kaybolacak. Büyüklerimiz verdikleri mücadele ile dilimizi yaşatarak bugünlere getirdiler. Dilimizi çocuklarımıza öğretelim, çocuklarımızla dilimizi ne kadar çok konuşursak dilimiz o kadar çok yaşar. Her yerde dilimizi konuşalım. İnsanlar evde, sokakta, iş yerinde kendi anadiliyle konuşsun. Dilimizi konuşursak yaşatırız” dedi.
PİRHA-Dersimliler ana dilin önemine dikkat çekerek, 21 Ocak’ta sona erecek ortaöğretimde ki ders seçimlerinde ana dil derslerini seçme çağrısında bulundular ve eklediler: Çocuklarımızla anadilimizi konuşalım çünkü kültürümüz kaybolduğu zaman her şeyimiz kaybolur.
Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ortaokullarda 2022-2023 eğitim ve öğretim yılında okutulacak seçmeli dersleri tercih süreci 3 Ocak 2022’de başladı. Öğrencilerin tercih ettikleri dersleri 21 Ocak 2022’ye kadar okul müdürlüklerine bildirmesi gerekiyor. Yaşayan Diller ve Lehçeler (5, 6, 7 ve 8. sınıflar) dersi kapsamında, Kurmanci ve Kırmancki dersler okutuluyor.
Ortaöğretimde 21 Ocak’a kadar seçmeli derslerde son gün. Seçmeli derslerde öğrenciler anadil dersini seçebilecekler. Dersimliler ortaokullardaki seçmeli dersler için ‘Anadilimizde eğitim görelim’ çağrısı yapıyor.
“ANA DİLİMİZLE KONUŞALIM”
“Anadilimizle konuşalım” çağrısı yapan Aysel Mencik, “Dilimiz artık kayboluyor, kimse dilimizi konuşamayacak duruma gelmiş o yüzden okullarda seçmeli derslerde çocuklarımız anadil dersini seçsinler kendi dilinde eğitim görsünler ve bu sayede dilimiz kaybolmamış olur” diye belirtti.
“SEÇMELİ DERSLERDE HERKES ANA DİL DERSİNİ SEÇSİN”
Bir insanın dilini kaybettiği zaman her şeyini kaybedeceğini vurgulayan Senem Tacay da, “Çocuklarımızla anadilimizi konuşalım çünkü kültürümüz kaybolduğu zaman her şeyimiz kaybolur. Şu an kimse farkında değil ama dilin yaşaması çok önemli, çocuklarımıza anadilimizi öğretelim. Şimdiki çocuklar anadilini bilmiyor, herkes Türkçe konuşuyor çok üzülüyorum. Anne, baba çocuklarıyla nasıl anadiliyle konuşmaz. Ben çocuklarımla anadilimizle konuşuyorum, insanların kendi anadilini bilmemesi çok kötü bir şey. Benim isteğim herkes çocuklarına anadilimizi öğretsin. Ortaöğretimde ki seçmeli derslerde herkes anadil dersini seçsin” dedi.
“DİLİMİZİ YAŞATMAK İÇİN MÜCADELE EDELİM”
Eskiden köylerde herkesin ana diliyle konuştuğunu ama 1994 yılındaki köy boşaltmalarından sonra şehirlerde çocukların asimile olduğunu ve dillerini unuttuklarını ifade eden Hasan Ekici ise, şunları kaydetti:
“Şimdi bütün çocuklar Türkçe konuşuyor. Benim torunlarım üniversite okuyorlar ama kendi ana dilini bilmiyorlar. Dersim halkına çağrım dilimiz kaybolmak üzere o yüzden lütfen çocuklarımıza dilimizi öğretelim. Dilimiz kaybolursa inancımız, kültürümüz de kaybolur o yüzden dilimizi yaşatalım. Ortaokulda yapılacak ders seçiminde lütfen ana dil dersini seçelim ve dilimizi yaşatalım. Dünyanın hiçbir halkı kendi kültürünü yok etmiyor onu yaşatmak için mücadele ediyor lütfen bizde ana dilimizi yaşatmak için mücadele edelim.”
PİRHA- Kırmancki (Zazaca) ve Kurmanci olarak yayınlanan çizgi roman ağırlıklı dijital çocuk dergisi GOG’un 2. sayısı yayımlandı.
Çocuklar için Kürtçe olarak hazırlanan çizgi roman ağırlıklı GOG’un Mart sayısı yayımlandı.
GOG’un Kırmancki (Zazaca) ve Kurmanci yayımlanan yeni sayısında Red Kit, Yakari, Thorgal ve Milo’nun maceraları devam ediyor, Şahmaran’ın hikayesi ise sona eriyor. Ender Özkahraman “Feqiyê Teyran” ile, Doğan Güzel “Kûto” ile GOG’un 48 sayfalık Mart sayısında.
“Bildiğin Gibi Değil” isimli çizgi karakterlerin analiz edildiği köşenin bu ayki konuğu Alpler’deki Kız Heidi. Dergide ayrıca Picasso’nun hayatının çizgiyle anlatıldığı “Kim Bu?” sayfaları ve bu sefer mucit olan Porsor’un hikayesi bilim ve sanat haberleriyle birlikte yer alıyor.
GOG, hem anadillerinde eğitim göremeyen çocuklar için dillerini geliştirebilmelerine yardımcı olacak alternatif ve özgün bir mecra, hem de Kürt yazar ve çizerlerin kendi dillerinde üretim yapabilecekleri ve Kürtçe çizgi roman kültürü oluşmasına katkıda bulunacak bağımsız bir platform olmayı amaçlıyor.
7-14 yaş grubuna yönelik olarak hazırlanan ve internet üzerinden okunabilen aylık e-dergi GOG’a https://www.gog-weneroman.com/?lang=aa adresinden ulaşılabiliyor.
PİRHA – Dersimli sanatçı, yazar ve siyasetçiler, 21 Şubat Dünya Anadil Günü’ne ilişkin PİRHA’ya konuştular. Anadile sahip çıkılması, konuşulması gerektiğini, Sey Qaji’nin ‘Her vaş serê koka xo de reseno, her têyr zonê xo de waneno’ sözüyle ifade ettiler.
Haberin videosu
Dersimliler, verilere göre kaybolmaya yüz tutan diller arasında yer alan Kırmancki’nin yaşaması için ailelerin çocuklarına bu dili öğretmesini istiyor.
Bugün 21 Şubat Dünya Anadil Günü, Birleşmiş Milletler Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü’ne (UNESCO) verilerine göre, dünya üzerindeki 6 bin dilden 2 bin 473’ü yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.
Her 2 haftada 1 dil yok oluyor. Türkiye’de de konuşulan ve kaybolmaya yüz tutan 18 dil arasında Kırmancki bulunuyor. Nüfusunun büyük bölümünün Kırmancki konuştuğu Dersim’de 1993-94 yılında köy boşaltmaları ve ardından asimilasyon politikaları nedeniyle dil, günlük yaşam içinde kullanılmamaya başladığı için yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunuyor.
Edebiyat alanında çıkan çok sayıda kitap ise dilin konuşulmamasından kaynaklı okuyucular tarafından ilgi görmemeye başladığı için yok olma tehlikesi devam ediyor.
“DİL, İNSANIN YÜREĞİDİR”
Dersim’de yurttaşlar, sanatçılar, edebiyatçılar ve siyasetçiler Kırmancki’nin anadilde eğitim alınması ve yurttaşların da evlerinde bu dili çocuklarına öğretmesi ile bu dilin yaşatılacağına inanıyor.
Konuya ilişkin PİRHA‘ya konuşan Sanatçı Zeynep Kılıç, “Bizim dilimiz türkülerde şimdi. Belki türkülerde, ezgilerde unutulmaz. Dil, insanın yüreğidir. Dilin içerisinde itikatımız var, biz varız. Dil kaybolursa biz de kayboluruz” dedi.
“İNSANIN İKİ RUHU VAR; BİRİ DİLİ, BİRİ DE CANIDIR”
Şair-Yazar Ferhat Yıldız ise Dersim’in inancına, kültürüne, diline yönelik asimilasyon politikalarını değerlendirdi.
Yıldız, “Geçmiş, bugün ve yarın. Kimse Türkçe bilmiyordu. Devlet öyle asimilasyon politikaları uyguladı ki, bizim dilimizi hiçbir zaman tanımadılar. Gençlerin dilimize sahip çıkması, unutturmaması gerekiyor. İnsanın iki ruhu var; biri dili biri de canıdır” diye konuştu.
“DİLİMİZ, XIZIR’IN DİLİDİR”
Sanatçı Metin Kahraman, “Dilimizi çocuklarımıza öğretelim” diyerek çağrı yaptığı konuşmasında şunları kaydetti:
“Dilimiz üzerine türküler, klamlar söylüyoruz. Dilimizin kaybolmaması için çalışmalarımız var. İnsanlar hep bizim dilimizi güzel buluyor. Bizim dilimiz gerçekten de çok güzel, sahip çıkmamız gerekiyor.
Dilimiz, Xızır’ın dilidir, dervişlerin dilidir.”
“HER KUŞ KENDİ DİLİNDE ÖTER”
HDP’li Belediye Meclis üyesi Nurgül Yalay da, Sey Qaji’nin ‘ Her vas koké xode reweno, her theyr zone xode waneno’ sözüyle başlıyor. Her ot kendi kökünde biter, her kuş kendi dilinde öter.
Yalay, “Dilimizi unutmayalım. Sahip çıkalım. Bizim dilimiz üzerine okullar, kurslar açılsın ki çocuklarımız öğrensin, dilimizi konuşsun. İstiyorum ki bundan sonra hep birlikte dilimizi konuşalım” diyerek çağrı yaptı.
“HERKES ANADİLİNİ KONUŞSUN, DİLİNE SAHİP ÇIKSIN”
Dersim Belediyesi Kırmancki tiyatro ekibinden Veli Akyol ve Bahar Karademir de Kırmancki oyunlarla dile ilişkin çalışmalar yürütüyorlar.
Tiyatro ekibi, “Herkes gelsin, diline sahip çıksın. Biz eskiden köydeyken dilimizi konuşuyorduk. Şehirlere geldiğimizde sadece ismimizi Türkçe biliyorduk. Büyük küçük hepimiz dilimizi konuşuyorduk. Şehirlerde doğan çocuklar hiç konuşamadı. Bundan sonra istiyoruz ki; herkes diline sahip çıksın, konuşsun, dilimiz unutulmasın. Tiyatrolara katılsınlar. Kırmancki korolar, tiyatro ekipleri, dil kursları var. Tüm gençlere çağrı yapıyoruz. Dilimizi öğrensinler” diyerek topluma çağrıda bulundu.
“DİLİMİZ, TARİHİMİZDİR”
Dersim Dernekler Federasyonu Temsilcisi Ali Mükan ise önceki dönemlerde Kırmancki tiyatro oyunlarında yer aldığını ifade ederek anadile ilişkin şunları aktardı:
“Köylerimizi boşalttılar, yaktılar. Şehirlerde kimse dilini konuşamadı. Yeni nesil ne anlıyor ne de konuşabiliyor. Dile ilişkin çalışmalara destek oluyoruz. Olmamız gerekiyor.
