PİRHA- Baharın gelişiyle dağlarda çıkan Gulik otunu toplamaya giden yurttaşlar, büyük tehlike altında toplama işlemini gerçekleştiriyor. Dersim’de temizlenmeyen 10 binden fazla kara mayını mevcut. Mayınlar, başta geçimini sağlamak için ot toplamaya giden yurttaşlar ve yaylacılar olmak üzere tüm yurttaşları tehdit etmeye devam ediyor.
Bahar aylarında Dersim dağları ziyaretçilerini ağırlıyor. Yurttaşlardan hobi amaçlı ve doğa turları için gelenler olduğu gibi ekonomik geçimini sağlamak için gelenler de mevcut.
Özellikle dağlarda gulik, ışkın ve mantar toplamaya gidenler büyük riskleri göze alıyor. Mayınlı arazilerin varlığından dolayı yurttaşların yaşamları büyük tehdit altında.
Mayınlar ve patlayıcı madde artıkları, dünyada ve Türkiye’de can almaya ve tehdit etmeye devam ediyor. Yapılan araştırmalara göre Türkiye’de, 839 bin anti-personel kara mayını, 164 bin 797 adet anti-tank mayını olmak üzere 1 milyon 101 bin 389 adet mayın bulunuyor. Savaş artığı patlayıcı maddelerin sayısı ise bilinmiyor. Hali hazırda toplanmayan mayınlar, yurttaşların hem hayatını hem de ekonomik geçimini zora sokuyor.
Dersim’in Kıl Köyü kırsalında gulik toplamaya giden yurttaşlar büyük tehlike atlattı. Gulik topladıkları alanın mayınlı olduğunu yanlarına gelen askerler tarafından kendilerine iletilirken, etrafta herhangibir uyarı tabelasının olmaması riski büyütüyor. Askerlerin uyarılarına “Neden herhangibir tabela yok?” sorusunu yönelten yurttaşlar, tepkilerini dile getirdi.
“MAYINLARIN TOPLANMASINI VE CAN GÜVENLİĞİMİZİN SAĞLANMASINI İSTİYORUZ”
Gulik satıcısı ve toplayıcısı Talip Çakıcı, mayınlı arazilerin temizlenmemesine tepki göstererek, “Arazide kayma yerleri var. Normalde temizlenmesi gerekiyor. Her taraf mayınlı saha. Mayınlardan dolayı çoğu kişi hayatını kaybetti. Sadece Dersim’de yaşayan insanlar değil dışarıdan gelen ve bölgeyi bilmeyen insanlar da büyük tehlike altında kalıyor. Bu yüzden mayınlı arazilerin temizlenmesini istediklerini” belirtti.
Çakıcı, “Bundan birkaç sene önce iki çocuk mayına basarak hayatını kaybetmişti. Hep bu şekilde tehlikeli altında yaşıyoruz. Can güvenliğimiz yok” dedi ve ekonomik geçimlerini sağlamak amacıyla mecburiyetten bu tehlikeleri göze aldıklarını söyledi: “Ekonomik ihtiyaçlarımızdan ve geçim kaynağımız olduğundan dolayı ‘gulik’ topluyoruz. Ama zor şartlarda topluyoruz. Mesela uyarı tabelaları yok, mayınların temizlenmesine yönelik bir çalışma yok. İnsanlar bu yüzden gidiyor mayına basıyor, hayvanı gidiyor mayına basıyor. Mayınların temizlenmesi çok zor bir şey değil. İsteseler temizleyebilirler.”
“MAYINLAR DOLAYISIYLA YAŞAM HAKKI TEHLİKE ALTINDA”
İnsan Hakları Derneği(İHD) Dersim Şubesi Eş Başkanı Özgür Ateş de, kent merkezine yakın Kıl Köyü civarındaki karakol bölgesinde mayın tehlikesine dikkat çekti. Ateş, baharın gelmesiyle birlikte yurttaşların doğadan topladıkları otlar nedeniyle risk altında olduklarını vurguladı.
Ateş, “Burası Kılköy civarı, karakolun bulunduğu bölge. Bahar aylarının gelmesiyle insanlar doğada yiyecek olarak kullanılabilecek otları topluyor. Ancak burası ciddi anlamda mayınlı bir saha. Türkiye’nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Ottawa Sözleşmesi’ne rağmen Dersim’deki karakol bölgelerinde binlerce mayın bulunuyor ve bu mayınların hiçbirinin haritası yok. Devletin temizleme yönünde bir çalışması da bulunmadığını” söyledi ve sözlerini şöyle sürdürdü:
“Bölgede uyarı tabelaları dahi yok. Köylüler yol kenarlarında ot toplarken hiçbir uyarı görmüyor. Hayatlarını riske atıyorlar. Yaban hayvanları da zaman zaman mayınlara basarak ölüyor. Yetkililer yalnızca biz bölgeye girdikten sonra mayınlı alanlarda dolaştığımızı hatırlatıyorlar.”
Mayınların yarattığı risklere dikkat çeken Ateş, “Bütün bu mayınlı sahaların, Dersim coğrafyasında bulunan on binlerce mayından oluştuğu belirtiliyor. Üstelik bu mayınların haritaları olmadığı gibi, toprağın altında zamanla hareket ettiklerini de biliyoruz. Baharla birlikte köylerine, yaylalarına dönecek olan yurttaşlar ve sürü sahipleri çok ciddi risk altında. Çatışmalı sürecin ardından coğrafyadaki tüm mayınların temizlenmesi gerekiyor. Yetkililerden ivedilikle çalışma başlatmalarını ve uyarı tabelalarının bir an önce yerleştirilmesini ve temizlenmesini bekliyoruz” diyerek yetkililere çağrı yaptı.
PİRHA/DERSİM
